Khi xảy ra mâu thuẫn về quyền sử dụng đất, việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai là bước quan trọng đầu tiên để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Theo luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc công ty Luật sư 11, việc chuẩn bị hồ sơ và lựa chọn đúng cơ quan giải quyết ngay từ đầu, người dân có thể tiết kiệm đáng kể thời gian đi lại và đẩy nhanh tiến độ thụ lý vụ việc TỪ 30-50%. Ở bài viết dưới đây, Luật Sư 11 sẽ giúp bạn nắm rõ trình tự, thủ tục và cơ quan có thẩm quyền khi phát sinh tranh chấp đất đai.
[TÓM TẮT NHANH] Thay đổi cốt lõi về thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP:
- Tranh chấp giữa cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng dân cư: Thẩm quyền giải quyết thuộc về Chủ tịch UBND cấp Xã (thay vì cấp Huyện như trước đây).
- Tranh chấp có yếu tố tổ chức, doanh nghiệp, người nước ngoài: Thẩm quyền giải quyết thuộc về Chủ tịch UBND cấp Tỉnh.
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai của UBND xã, phường
Theo khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024, tranh chấp đất đai là sự bất đồng về quyền và nghĩa vụ giữa hai hay nhiều bên trong quan hệ sử dụng đất.
Trước đây, căn cứ điểm a khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024, khi các bên lựa chọn con đường hành chính để giải quyết tranh chấp, thẩm quyền thuộc về Chủ tịch UBND cấp huyện. Sau khi có quyết định giải quyết, nếu không đồng ý, các bên có thể khiếu nại lên cấp tỉnh hoặc khởi kiện ra Tòa án trong vòng 30 ngày. Nếu quá thời hạn này mà không có khiếu nại hay khởi kiện, quyết định đó mặc nhiên có hiệu lực thi hành.
Tuy nhiên, cùng với việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống phân cấp trong lĩnh vực đất đai đã có sự điều chỉnh đáng kể. Theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền của cấp huyện được chuyển giao cho chính quyền cấp xã nhằm rút ngắn quy trình xử lý và tăng tính chủ động cho địa phương.
Cụ thể, điểm g khoản 2 Điều 5 Nghị định 151/2025/NĐ-CP xác định:
Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền:
- Giải quyết tranh chấp đất đai giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau theo điểm a khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024;
- Ban hành quyết định giải quyết theo phạm vi thẩm quyền được phân cấp;
- Ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định giải quyết tranh chấp đất đai theo khoản 4 Điều 236 Luật Đất đai 2024.
Đây là sự điều chỉnh có ý nghĩa lớn, đặt trách nhiệm giải quyết trực tiếp vào tay chính quyền gần dân nhất, nhằm rút ngắn thời gian xử lý và giảm tải cho các cơ quan cấp trên.
Xem thêm: Thủ tục khởi kiện và giải quyết tranh chấp đất đai theo luật mới nhất
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai của UBND cấp tỉnh
Đối với các tranh chấp có yếu tố phức tạp hơn liên quan đến tổ chức, doanh nghiệp nước ngoài hoặc người Việt định cư ở nước ngoài, thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai thuộc về UBND cấp tỉnh.
Theo điểm b khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết tranh chấp khi một bên tranh chấp là: tổ chức; cơ sở tôn giáo hoặc đơn vị tôn giáo trực thuộc; người Việt Nam định cư ở nước ngoài; hoặc các tổ chức kinh tế có yếu tố vốn đầu tư nước ngoài.
Sau khi Chủ tịch UBND cấp tỉnh ban hành quyết định giải quyết, các bên liên quan có 30 ngày để thực hiện một trong hai lựa chọn sau nếu không đồng ý với nội dung quyết định:
- Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính; hoặc
- Khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường để được xem xét lại theo trình tự hành chính.
Trường hợp vụ việc được Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường giải quyết, quyết định được ban hành sẽ có có hiệu lực thi hành ngay và là cấp giải quyết cuối cùng trong chuỗi hành chính.
Nếu hết thời hạn 30 ngày mà các bên không tiến hành khiếu nại hoặc khởi kiện, quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ mặc nhiên phát sinh hiệu lực pháp lý và trở thành căn cứ bắt buộc để thi hành đối với tất cả các bên liên quan.
Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai của UBND
Quy trình giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND được quy định rõ tại mục I phần VIII của Nghị định 151/2025/NĐ-CP. Nắm vững các bước thực hiện cùng thời hạn tương ứng giúp các bên chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.
Trình tự thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai
Bước 1: Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp
Bên có yêu cầu cần nộp đơn tới UBND có thẩm quyền theo đúng phân cấp đã xác định ở trên. Đơn cần nêu rõ nội dung tranh chấp, thông tin các bên liên quan và các tài liệu chứng minh đi kèm.
Bước 2: Tiếp nhận, thụ lý và tổ chức xác minh hồ sơ
Ngay sau khi tiếp nhận đơn, Chủ tịch UBND có thẩm quyền phải thực hiện các nghĩa vụ sau:
- Trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn, phải gửi thông báo bằng văn bản đến các bên tranh chấp và Văn phòng đăng ký đất đai (hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai) về việc thụ lý. Nếu không thụ lý, phải thông báo bằng văn bản và nêu cụ thể lý do từ chối;
- Giao cho cơ quan chuyên môn phụ trách tham mưu giải quyết vụ việc.
Cơ quan tham mưu có trách nhiệm thẩm tra, xác minh nội dung tranh chấp; tổ chức hòa giải; tổ chức cuộc họp liên ngành tư vấn (nếu cần) và hoàn thiện hồ sơ. Một bộ hồ sơ giải quyết tranh chấp đất đai chuẩn chỉnh nộp lên UBND phải bao gồm đầy đủ:
- Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp;
- Biên bản hòa giải tại UBND cấp xã; biên bản làm việc với các bên và người liên quan;
- biên bản kiểm tra hiện trạng thực địa; biên bản cuộc họp liên ngành (nếu có); biên bản hòa giải trong quá trình giải quyết;
- Trích lục bản đồ, hồ sơ địa chính, dữ liệu bản đồ và tài liệu đo đạc qua các thời kỳ; cùng báo cáo đề xuất và dự thảo quyết định giải quyết hoặc quyết định công nhận hòa giải thành.
Bước 3: Ban hành và công bố quyết định giải quyết
Chủ tịch UBND có thẩm quyền ký ban hành quyết định giải quyết tranh chấp hoặc quyết định công nhận kết quả hòa giải thành, sau đó gửi đến các bên tranh chấp và những tổ chức, cá nhân có quyền, nghĩa vụ liên quan.
Thời gian giải quyết tranh chấp đất đai
Nghị định 151/2025/NĐ-CP quy định cụ thể thời hạn tối đa cho từng cấp giải quyết như sau:
- Chủ tịch UBND cấp xã: Không vượt quá 45 ngày, tính từ thời điểm chính thức thụ lý đơn yêu cầu;
- Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Không quá 50 ngày kể từ ngày thụ lý;
- Khu vực đặc thù (xã miền núi, biên giới, hải đảo, vùng kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn): Thời hạn nêu trên được gia hạn thêm 10 ngày.
Việc quy định rõ thời hạn xử lý giúp người dân có cơ sở theo dõi và đôn đốc cơ quan nhà nước thực hiện đúng tiến độ, tránh tình trạng hồ sơ bị treo hoặc kéo dài không có lý do.
Xem thêm: Giải quyết tranh chấp đất đai đã có sổ đỏ như thế nào?
Dịch vụ Luật sư tư vấn tranh chấp đất đai của Luật Sư 11
Tranh chấp đất đai thường phức tạp, kéo dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu không được xử lý đúng quy trình. Thực tế, nhiều trường hợp mất quyền sử dụng đất do thiếu chứng cứ, sai hồ sơ hoặc lựa chọn hướng giải quyết không phù hợp. Với kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực đất đai và tranh tụng, Luật Sư 11 – đứng đầu là luật sư Nguyễn Thành Huân cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện, hỗ trợ khách hàng bảo vệ quyền lợi hợp pháp hiệu quả.
Dịch vụ của Luật Sư 11 bao gồm:
- Soạn thảo hồ sơ tố tụng như đơn khởi kiện, đơn kháng cáo, đơn yêu cầu và các tài liệu pháp lý liên quan đến tranh chấp đất đai.
- Đại diện khách hàng hòa giải, đàm phán, làm việc với UBND, Văn phòng Đăng ký đất đai và tham gia bảo vệ quyền lợi tại Tòa án.
- Hỗ trợ thủ tục pháp lý về Sổ đỏ, Sổ hồng, trích lục hồ sơ địa chính, bản đồ, quyết định thu hồi đất và giấy tờ liên quan.
- Thu thập chứng cứ, khảo sát hiện trạng, xác minh thông tin và xây dựng hồ sơ pháp lý chặt chẽ phục vụ quá trình khiếu nại hoặc khởi kiện.
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai đã có những điều chỉnh quan trọng theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP. Việc nắm rõ phân cấp thẩm quyền, trình tự thủ tục và thời hạn giải quyết giúp người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Để hạn chế tối đa rủi ro bỏ sót quyền lợi pháp lý, sự đồng hành của một luật sư có chuyên môn là điều không thể thiếu. Hãy liên hệ ngay với Luật Sư 11 để được luật sư Nguyễn Thành Huân và đội ngũ chuyên gia đồng hành từ bước đầu đến khi vụ việc được giải quyết dứt điểm.
