Nghe bài viết · 7 phút · Giọng đọc tạo bằng AI từ giọng Nhà đào tạo
Biên tập: Luật Sư 11 · Cập nhật 05/11/2026 · Đọc 8 phút
Giám hộ là việc cá nhân hoặc pháp nhân chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người thuộc diện luật định. Theo khoản 1 Điều 46 Bộ luật Dân sự 2015, việc xác định người đảm nhận phải dựa trên quy định pháp luật, quyết định cử, chỉ định hoặc sự lựa chọn hợp lệ của người cần được bảo vệ.
Giám hộ là gì và nhằm bảo vệ ai?
Giám hộ nhằm chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên hoặc người thuộc các tình trạng về năng lực được luật xác định. Khoản 1 Điều 46 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
“Giám hộ là việc cá nhân, pháp nhân được luật quy định, được Ủy ban nhân dân cấp xã cử, được Tòa án chỉ định hoặc được quy định tại khoản 2 Điều 48 của Bộ luật này (sau đây gọi chung là người giám hộ) để thực hiện việc chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi (sau đây gọi chung là người được giám hộ).”
Căn cứ: khoản 1 Điều 46 Bộ luật Dân sự 2015.
Theo cách gọi của điều luật, “người giám hộ” là cá nhân hoặc pháp nhân đảm nhận việc chăm sóc, bảo vệ; “người được giám hộ” là người nhận sự chăm sóc, bảo vệ đó. Quyền giám hộ vì vậy cần được hiểu gắn với mục đích bảo vệ người cần hỗ trợ, không phải quyền quyết định tùy ý đối với họ.
Những trường hợp nào thuộc diện được bảo vệ?
Người thuộc diện được bảo vệ phải nằm trong các nhóm tại khoản 1 Điều 47 Bộ luật Dân sự 2015. Riêng việc cha, mẹ còn sống không đủ để kết luận người con có thuộc diện này hay không.
| Nhóm đối tượng | Hoàn cảnh được quy định |
|---|---|
| Người chưa thành niên không còn hoặc không xác định được cha, mẹ | Không còn cha, mẹ hoặc không xác định được cha, mẹ. |
| Người chưa thành niên có cha, mẹ | Cha, mẹ đều thuộc các tình trạng về năng lực, bị hạn chế quyền đối với con hoặc không có điều kiện chăm sóc, giáo dục và có yêu cầu. |
| Người mất năng lực hành vi dân sự | Thuộc nhóm được luật xác định riêng. |
| Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi | Thuộc nhóm được luật xác định riêng; cần lưu ý yêu cầu về sự đồng ý. |
Đối với nhóm còn cha, mẹ, điểm b khoản 1 Điều 47 Bộ luật Dân sự 2015 liệt kê cụ thể: cha, mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự; đều có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; đều bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; đều bị Tòa án tuyên bố hạn chế quyền đối với con.
Trường hợp cha, mẹ đều không có điều kiện chăm sóc, giáo dục con thì còn phải có yêu cầu người đảm nhận việc bảo vệ, theo điểm b khoản 1 Điều 47 Bộ luật Dân sự 2015.
Cá nhân cần đáp ứng điều kiện gì để đảm nhận?
Cá nhân muốn làm người giám hộ phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện tại Điều 49 Bộ luật Dân sự 2015. Quan hệ họ hàng hoặc sự tin tưởng của gia đình không thay thế được các yêu cầu này.
- Cá nhân phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, theo khoản 1 Điều 49 Bộ luật Dân sự 2015.
- Cá nhân phải có tư cách đạo đức tốt và các điều kiện cần thiết để thực hiện quyền, nghĩa vụ, theo khoản 2 Điều 49 Bộ luật Dân sự 2015.
- Cá nhân không thuộc trường hợp đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bị kết án nhưng chưa được xoá án tích về các tội cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của người khác, theo khoản 3 Điều 49 Bộ luật Dân sự 2015.
- Cá nhân không phải là người bị Tòa án tuyên bố hạn chế quyền đối với con chưa thành niên, theo khoản 4 Điều 49 Bộ luật Dân sự 2015.
Khoản 1 Điều 48 Bộ luật Dân sự 2015 còn cho phép pháp nhân có đủ điều kiện đảm nhận công việc này. Tuy nhiên, không thể lấy riêng các điều kiện dành cho cá nhân để kết luận một tổ chức đủ điều kiện.
Có thể tự lựa chọn người bảo vệ mình về sau không?
Người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được lựa chọn người giám hộ cho mình theo khoản 2 Điều 48 Bộ luật Dân sự 2015. Việc lựa chọn phải lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực.
Cá nhân, pháp nhân được lựa chọn trở thành người đảm nhận khi người lựa chọn ở tình trạng cần được bảo vệ và bên được lựa chọn đồng ý. Vì vậy, sự chỉ định đơn phương chưa đủ để buộc người được chọn nhận trách nhiệm.
Với người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, khoản 2 Điều 46 Bộ luật Dân sự 2015 yêu cầu phải có sự đồng ý của họ nếu tại thời điểm yêu cầu họ có khả năng thể hiện ý chí.
Việc đăng ký và nơi cư trú được xác định thế nào?
Việc giám hộ phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo khoản 3 Điều 46 Bộ luật Dân sự 2015. Nơi cư trú, tức nơi người đó cư trú, được xác định theo Điều 42 Bộ luật Dân sự 2015.
Nguyên tắc là người được bảo vệ có nơi cư trú cùng người đảm nhận. Họ có thể cư trú ở nơi khác nếu được người đảm nhận đồng ý hoặc pháp luật có quy định, theo khoản 2 Điều 42 Bộ luật Dân sự 2015.
Nếu gia đình đồng thời giải quyết giấy tờ nhà đất, có thể tham khảo hướng dẫn về xác nhận nhân khẩu khi làm sổ đỏ hộ gia đình. Nội dung về nơi cư trú cần được phân biệt với từng yêu cầu của hồ sơ đất đai.
Các bài về sang tên sổ đỏ cho vợ khi chồng chết và di chúc thừa kế đất đai viết tay cũng là nội dung tham khảo riêng khi gia đình có nhu cầu xử lý tài sản.
Câu hỏi thường gặp
Các câu trả lời sau làm rõ giới hạn về số người đảm nhận, nghĩa vụ đăng ký và pháp luật áp dụng.
Một người có thể chăm sóc, bảo vệ nhiều người không?
Một cá nhân, pháp nhân có thể giám hộ cho nhiều người, theo khoản 3 Điều 48 Bộ luật Dân sự 2015.
Người cần bảo vệ có thể có nhiều người cùng đảm nhận không?
Một người chỉ có thể được một người giám hộ, trừ trường hợp cha, mẹ cùng đảm nhận cho con hoặc ông, bà cùng đảm nhận cho cháu, theo khoản 2 Điều 47 Bộ luật Dân sự 2015.
Chưa đăng ký thì có được bỏ việc chăm sóc không?
Người giám hộ đương nhiên, tức người thuộc diện đảm nhận theo quy định pháp luật, vẫn phải thực hiện nghĩa vụ dù chưa đăng ký, theo khoản 3 Điều 46 Bộ luật Dân sự 2015.
Người cần bảo vệ cư trú ở nước ngoài thì áp dụng pháp luật nào?
Điều 682 Bộ luật Dân sự 2015 xác định việc giám hộ theo pháp luật của nước nơi người được bảo vệ cư trú. Không thể mặc nhiên áp dụng pháp luật Việt Nam cho mọi trường hợp.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (còn hiệu lực): Điều 46, Điều 682, Điều 42, Điều 47, Điều 48, Điều 49
Luật Sư 11 hỗ trợ tư vấn điều kiện và việc đăng ký
Luật Sư 11 tiếp nhận thông tin để tư vấn xác định người thuộc diện cần bảo vệ, rà soát điều kiện của người dự kiến đảm nhận và yêu cầu đăng ký. Bạn có thể liên hệ qua luatsu11.vn để được tư vấn phù hợp với hoàn cảnh gia đình.
Thông tin mang tính tham khảo, cập nhật đến 05/11/2026. Mỗi vụ việc cần luật sư xem hồ sơ cụ thể.
