Tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng: Mức phạt

Biên tập: Luật Sư 11 · Cập nhật 01/11/2026 · Đọc 9 phút

Tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù theo khoản 1 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015. Việc xác định trách nhiệm phải đối chiếu hành vi, loại rừng, loài thực vật, khối lượng hoặc trị giá và những điều kiện liên quan.

Tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng được quy định thế nào?

Tên chính thức của tội danh là “Tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản”, được quy định tại Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015. Điều luật điều chỉnh cả khai thác và một số hoạt động trái phép khác đối với gỗ, thực vật rừng ngoài gỗ.

Khoản 1 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015 quy định:

“Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 243 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:”

Đoạn trích phải được đọc cùng các điểm quy định hành vi cụ thể. Không thể chỉ dựa vào việc một người chặt cây, giữ gỗ hoặc chở gỗ để kết luận người đó phạm tội.

Mặt khách quan của hành vi được xác định ra sao?

Mặt khách quan là những biểu hiện bên ngoài của hành vi được xem xét khi xác định tội phạm. Với tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng, cần đối chiếu hành vi thực tế với từng nhóm hành vi và ngưỡng khối lượng, trị giá trong điều luật.

Các nhóm hành vi gồm khai thác trái phép; tàng trữ, tức cất giữ trái phép; vận chuyển; chế biến; hoặc mua bán trái phép gỗ, thực vật rừng ngoài gỗ.

Đối với khai thác gỗ, cùng một khối lượng nhưng loại rừng khác nhau có thể dẫn đến cách áp dụng khác nhau:

Chẳng hạn, khai thác trái phép gỗ loài thực vật thông thường trong rừng sản xuất là rừng trồng từ 20 m³ đến dưới 40 m³ thuộc điểm a khoản 1 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015.

Trong khi đó, khai thác trái phép cùng nhóm gỗ tại rừng đặc dụng là rừng tự nhiên từ 03 m³ đến dưới 08 m³ thuộc điểm e khoản 1 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015.

Đối với thực vật rừng ngoài gỗ, điều luật sử dụng trị giá để xác định các trường hợp tương ứng, thay vì áp dụng ngưỡng khối lượng gỗ.

Dưới ngưỡng khối lượng hoặc trị giá có bị xử lý không?

Người thực hiện hành vi dưới ngưỡng vẫn có thể thuộc tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng nếu đáp ứng điều kiện về việc đã bị xử lý trước đó. Vì vậy, không thể mặc nhiên coi khối lượng ít hoặc trị giá thấp là không phạm tội.

Điểm m khoản 1 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015 áp dụng khi khối lượng hoặc trị giá dưới mức tại các điểm a đến l của khoản này, nhưng người vi phạm đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi tại điều luật, hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Việc xóa án tích được hiểu là xóa bỏ tình trạng mang án tích của người bị kết án; điều luật này không quy định điều kiện, thủ tục thực hiện. Khi đánh giá trường hợp dưới ngưỡng, cần kiểm tra quyết định xử phạt, bản án và tình trạng án tích, thay vì chỉ xem số lượng lâm sản.

Mặt chủ quan được xem xét như thế nào?

Mặt chủ quan là yếu tố tâm lý của người thực hiện đối với hành vi, gồm lỗi, động cơ và mục đích. Tuy nhiên, Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015 không mô tả riêng các yếu tố này.

Do đó, khi phân tích tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng, không nên chỉ từ khối lượng gỗ mà suy ra người vận chuyển hoặc người giữ gỗ có lỗi. Việc đánh giá cần gắn với tình tiết cụ thể, nhất là nhận thức của người thực hiện và sự tham gia của họ vào hành vi.

Cũng không nên tự thêm điều kiện rằng người thực hiện phải có mục đích kiếm lời mới bị xem xét trách nhiệm, bởi điều luật không ghi nhận yêu cầu đó.

Chủ thể của tội phạm gồm những ai?

Chủ thể là người hoặc tổ chức thuộc diện có thể chịu trách nhiệm về hành vi phạm tội. Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015 quy định hình phạt đối với cá nhân và pháp nhân thương mại.

Đối với tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng, điều luật không tự quy định tuổi chịu trách nhiệm hay tiêu chí xác định pháp nhân thương mại. Vì vậy, không thể từ riêng điều luật này kết luận mọi người làm thuê hoặc mọi doanh nghiệp liên quan đều phải chịu trách nhiệm.

Cần phân biệt hành vi của từng cá nhân với hành vi được xem xét đối với tổ chức, tránh quy trách nhiệm chỉ vì cùng tham gia một hoạt động kinh doanh.

Cá nhân có thể chịu những mức phạt nào?

Cá nhân có thể bị áp dụng hình phạt khác nhau tùy trường hợp, không phải mọi hành vi đều bị phạt tù. “Khung hình phạt” là khoảng và loại hình phạt mà điều luật quy định cho một nhóm trường hợp phạm tội.

Các mức phạt của tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng gồm:

• Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đến 300 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm theo khoản 1 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015.
• Người phạm tội thuộc trường hợp nặng hơn có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm theo khoản 2 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015.
• Người phạm tội thuộc nhóm trường hợp cao nhất bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm theo khoản 3 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015.
• Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đến 50 triệu đồng theo khoản 4 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015.

Việc mua bán, vận chuyển qua biên giới là trường hợp được liệt kê tại điểm n khoản 2 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015.

Nếu đang tìm hiểu quá trình giải quyết vụ án, bạn có thể đọc riêng bài có bị tạm giam ngay khi bị khởi tố không. Không nên đồng nhất câu hỏi về mức hình phạt với câu hỏi về tạm giam.

Câu hỏi thường gặp

Các câu hỏi về tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng cần được trả lời theo đúng hành vi và đối tượng liên quan. Những điểm thường dễ nhầm gồm phạm vi xử lý và sự khác biệt giữa các tội danh.

Chỉ người trực tiếp chặt cây mới có thể phạm tội?

Không. Điều luật còn quy định hành vi tàng trữ, vận chuyển, chế biến hoặc mua bán trái phép, với những ngưỡng và điều kiện tương ứng.

Pháp nhân thương mại có thể bị đình chỉ hoạt động không?

Có. Pháp nhân thương mại có thể bị đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 02 năm theo điểm b khoản 5, hoặc từ 01 năm đến 03 năm theo điểm c khoản 5 Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015.

Có thể dùng quy trình của tội khác để áp dụng nguyên trạng không?

Không nên lấy bài viết về tội khác để kết luận trách nhiệm trong vụ việc lâm sản. Bài quy trình điều tra và truy tố tội đánh bạc là nội dung riêng, không thay thế việc đối chiếu hành vi về rừng.

Có thể suy ra tác dụng của việc khắc phục từ một tội danh khác không?

Điều luật này không quy định riêng tác dụng của việc khắc phục. Nội dung trả tiền khắc phục có thoát tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản đề cập tội danh khác, không phải căn cứ để kết luận cho vụ việc về rừng.

Căn cứ pháp lý

• Bộ luật Hình sự 2015 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH 2025) (còn hiệu lực): Điều 232

Luật Sư 11 hỗ trợ tư vấn vụ việc về khai thác, bảo vệ rừng

Luật Sư 11 hỗ trợ rà soát tình tiết, đối chiếu hành vi và phân tích quy định áp dụng đối với tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng. Bạn có thể liên hệ để được tư vấn dựa trên hồ sơ, nguồn gốc lâm sản và vai trò thực tế của từng người.

Thông tin mang tính tham khảo, cập nhật đến 01/11/2026. Mỗi vụ việc cần luật sư xem hồ sơ cụ thể.