Luật sư Nguyễn Thành Huân duyệt nội dung · Cập nhật 28/10/2026 · Đọc 11 phút
Di chúc thừa kế lập tại bệnh viện vẫn có thể hợp pháp nếu người lập minh mẫn, tự nguyện, nội dung và hình thức đúng luật. Khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 không lấy địa điểm lập làm điều kiện quyết định. Người lập cần kiểm tra thêm cách viết, người làm chứng và yêu cầu xác nhận tương ứng.
Di chúc thừa kế là gì, cần đáp ứng điều kiện nào?
Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết, theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015. Di sản trong bài được hiểu là tài sản người lập để lại cho người hưởng.
Căn cứ trực tiếp để kiểm tra tính hợp pháp là khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015:
“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.”
Khi chuẩn bị, người lập có thể kiểm tra theo các nhóm:
- Người lập hiểu rõ việc định đoạt tài sản, thể hiện đúng ý muốn và không bị tác động trái ý chí.
- Nội dung phân chia không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
- Cách lập, ký, điểm chỉ và xác nhận phù hợp với hình thức đã lựa chọn.
“Di chúc hợp pháp” nghĩa là bản di chúc đáp ứng các điều kiện pháp luật đặt ra; khái niệm này cần phân biệt với thời điểm bản di chúc bắt đầu có hiệu lực.
Soạn thảo di chúc thừa kế cần ghi những gì?
Bản di chúc phải xác định được người lập, người hưởng, tài sản để lại và thời điểm lập. Các nội dung chủ yếu được quy định tại khoản 1 Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015.
Người soạn thảo nên rà soát theo thứ tự:
- Ghi ngày, tháng, năm lập.
- Ghi họ tên và nơi cư trú của người lập.
- Ghi họ tên người hoặc tên cơ quan, tổ chức được hưởng.
- Mô tả di sản để lại và nơi có tài sản.
Theo khoản 3 Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu; nếu có nhiều trang thì mỗi trang phải ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập. Điểm chỉ là việc dùng dấu vân tay để xác nhận trên văn bản.
Chỗ tẩy xóa, sửa chữa phải có chữ ký bên cạnh của người tự viết hoặc người làm chứng theo khoản 3 Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015.
Nếu tài sản liên quan đến việc đứng tên chung, người đọc có thể tham khảo bài hai anh em cùng đứng tên sổ đỏ được không để xác định thêm nội dung cần trao đổi khi chuẩn bị hồ sơ.
Ai được làm chứng và phải ký như thế nào?
Người làm chứng là người chứng kiến, xác nhận việc lập hoặc ký, điểm chỉ theo hình thức di chúc tương ứng. Người hưởng thừa kế và người có quyền lợi tài sản liên quan không được đảm nhiệm vai trò này.
Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015 loại trừ:
- Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập.
- Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc.
- Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Nếu không tự viết mà tự đánh máy hoặc nhờ người khác viết, đánh máy, người lập phải có ít nhất hai người làm chứng theo Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015.
Trình tự ký được thực hiện như sau:
- Người lập ký hoặc điểm chỉ trước mặt những người làm chứng.
- Những người làm chứng xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập.
- Những người làm chứng ký vào bản di chúc.
Việc chọn người thân làm chứng không tự động bảo đảm đúng luật. Cần kiểm tra người đó có thuộc diện bị loại trừ tại Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015 hay không.
Di chúc thừa kế được lập trong bệnh viện có hiệu lực không?
Di chúc lập tại bệnh viện có thể hợp pháp, nhưng việc nằm viện không thay thế các điều kiện về ý chí, nội dung và hình thức. Sức khỏe yếu cũng không đồng nghĩa với việc người bệnh không minh mẫn.
Cần lựa chọn cách lập phù hợp với khả năng thực tế của người bệnh:
| Tình trạng, cách lập | Yêu cầu cần kiểm tra |
|---|---|
| Người bệnh lập văn bản không có công chứng, chứng thực | Đáp ứng điều kiện chung về sự minh mẫn, tự nguyện, nội dung và hình thức |
| Người bệnh không tự viết, sử dụng bản đánh máy hoặc nhờ viết | Thực hiện đúng yêu cầu về người làm chứng và việc ký, điểm chỉ |
| Người bệnh bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ | Có người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực |
| Người bệnh thể hiện ý chí bằng lời nói | Tuân thủ đầy đủ yêu cầu đối với di chúc miệng |
Theo khoản 3 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
Công chứng, chứng thực là các hình thức xác nhận pháp lý được Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 đặt ra đối với những trường hợp tương ứng. Không nên coi chữ ký của người thân hoặc nhân viên y tế là sự thay thế cho yêu cầu này.
Di chúc thừa kế trong bệnh viện có hiệu lực khi nào?
Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế theo khoản 1 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, không phải ngay khi người bệnh ký. Thời điểm mở thừa kế là mốc pháp lý để xác định hiệu lực của di chúc theo điều khoản này.
Tính hợp pháp khi lập và hiệu lực khi thực hiện là những việc cần kiểm tra riêng. Chẳng hạn, di sản không còn vào thời điểm mở thừa kế thì di chúc không có hiệu lực đối với tài sản đó; nếu chỉ còn một phần thì phần di chúc liên quan đến tài sản còn lại vẫn có hiệu lực theo khoản 3 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015.
Ví dụ minh họa (giả định): Người bệnh lập văn bản khi minh mẫn, tự nguyện và đúng hình thức. Tuy nhiên, tài sản ghi trong văn bản không còn vào thời điểm mở thừa kế thì không thể chỉ dựa vào việc bản di chúc đã được ký để yêu cầu nhận tài sản ấy.
Có được lập di chúc thừa kế khi tài sản đang thế chấp ngân hàng không?
Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 xác định cá nhân thể hiện ý chí chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Tuy nhiên, các điều luật nêu trong bài chưa đủ để kết luận đầy đủ về việc định đoạt tài sản đang thế chấp ngân hàng và cách thực hiện sau đó.
Đối với câu hỏi quyền lợi ngân hàng có bị ảnh hưởng hay không, cần kiểm tra thêm quy định điều chỉnh giao dịch bảo đảm và hồ sơ khoản vay. Không nên khẳng định di chúc làm chấm dứt nghĩa vụ với ngân hàng.
Về hình thức, khoản 4 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 cho phép văn bản không có công chứng, chứng thực được coi là hợp pháp nếu đáp ứng khoản 1 Điều này. Tuy vậy, quy định đó không thay thế yêu cầu riêng tại khoản 3 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
Khi tài sản còn liên quan đến giao dịch chuyển nhượng, bạn có thể đọc thêm bài bán đất nhiều lần cho nhiều người, ai được công nhận để chuẩn bị câu hỏi tư vấn riêng về tình trạng tài sản.
Người đang đi tù có được lập di chúc thừa kế không?
Các điều luật được viện dẫn không quy định riêng thủ tục lập di chúc trong cơ sở giam giữ. Vì vậy, chưa đủ căn cứ để khẳng định cách tổ chức thực hiện hoặc cơ chế xác nhận riêng tại nơi này.
Về điều kiện chung, cần kiểm tra sự minh mẫn, tự nguyện và nội dung, hình thức theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Địa điểm lập không thay thế các yêu cầu đó.
Nếu lựa chọn văn bản có người làm chứng theo Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015, cần có ít nhất hai người làm chứng và thực hiện đúng việc ký, điểm chỉ trước mặt họ. Khả năng bố trí người chứng kiến và cách thực hiện tại cơ sở giam giữ cần được kiểm tra riêng, không nên suy đoán từ thủ tục thông thường.
Câu hỏi thường gặp
Các giải đáp sau giúp kiểm tra thêm những trường hợp dễ nhầm khi lập và thực hiện di chúc thừa kế.
Di chúc miệng chỉ cần người thân nghe thấy có đủ không?
Không đủ. Khoản 5 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 yêu cầu ít nhất hai người làm chứng; ngay sau khi nghe ý chí cuối cùng, họ phải ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi thể hiện ý chí cuối cùng, phải có công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng theo khoản 5 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
Người chưa đủ tuổi trưởng thành có được lập di chúc không?
Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải lập thành văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập theo khoản 2 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
Tổ chức có thể lập hoặc được hưởng di chúc không?
Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 xác định di chúc là ý chí của cá nhân, không phải hình thức để tổ chức định đoạt tài sản sau khi chết. Cơ quan, tổ chức có thể được ghi là bên hưởng theo điểm c khoản 1 Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015.
Nếu cơ quan, tổ chức không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế, phần di chúc liên quan không có hiệu lực theo điểm b khoản 2 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015.
Có nhiều bản di chúc thì dùng bản nào?
Chỉ bản sau cùng có hiệu lực đối với cùng một tài sản theo khoản 5 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015. Người đọc muốn tìm hiểu thêm trường hợp không có di chúc có thể tham khảo bài thừa kế thế vị áp dụng ra sao theo Bộ luật Dân sự 2015.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (còn hiệu lực): Điều 630, Điều 632, Điều 634, Điều 631, Điều 624, Điều 643
Luật Sư 11 hỗ trợ lập di chúc thừa kế
Luật Sư 11 hỗ trợ rà soát ý chí định đoạt, nội dung, hình thức và điều kiện của người làm chứng. Bạn có thể liên hệ qua luatsu11.vn để được tư vấn theo tình trạng sức khỏe, hồ sơ tài sản và hoàn cảnh lập di chúc cụ thể.
Thông tin mang tính tham khảo, cập nhật đến 28/10/2026. Mỗi vụ việc cần luật sư xem hồ sơ cụ thể.
