Nghe bài viết · 15 phút · Giọng đọc tạo bằng AI từ giọng Nhà đào tạo
Luật sư Nguyễn Thành Huân duyệt nội dung · Cập nhật 26/10/2026 · Đọc 17 phút
Cha hoặc mẹ có thể trực tiếp nuôi cả hai con khi ly hôn nếu hai bên thỏa thuận được; nếu không, Tòa án quyết định dựa trên quyền lợi của từng con theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Việc giải quyết còn phải tuân thủ quy định về độ tuổi và điều kiện chăm sóc trẻ.
Làm thế nào để giành quyền nuôi cả hai con khi ly hôn?
Cha hoặc mẹ muốn trực tiếp nuôi cả hai con có thể thỏa thuận với bên còn lại hoặc đề nghị Tòa án giải quyết khi không thống nhất được. Căn cứ quyết định là quyền lợi về mọi mặt của con, không phải mong muốn riêng của người lớn.
“Quyền nuôi con” trong bài được hiểu là việc cha hoặc mẹ trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi hôn nhân chấm dứt. Người không trực tiếp nuôi vẫn có các quyền, nghĩa vụ đối với con.
Khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:
“Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.”
Căn cứ: khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Điều luật không đặt ra nguyên tắc cứ có hai con thì mỗi người phải nuôi một con. Tuy nhiên, mong muốn được nuôi các con cùng nhau cần gắn với khả năng thực tế đáp ứng việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục từng trẻ.
Khi chuẩn bị yêu cầu nuôi con khi ly hôn, cha hoặc mẹ nên làm rõ:
- Mình dự kiến tổ chức việc chăm sóc các con như thế nào.
- Điều kiện sinh hoạt và khả năng đáp ứng nhu cầu của từng con ra sao.
- Những khó khăn hiện có sẽ được giải quyết bằng cách nào.
- Quyền thăm nom và nghĩa vụ của người không trực tiếp nuôi sẽ được tôn trọng thế nào.
Không nên chỉ trình bày rằng mình thương con hơn. Điều cần giải thích là phương án sống với mình sẽ bảo đảm quyền lợi của các con ra sao.
Trường hợp nào tranh chấp quyền nuôi con xảy ra?
Tranh chấp quyền nuôi con xảy ra khi cha mẹ không thống nhất được người trực tiếp nuôi hoặc nghĩa vụ, quyền của mỗi bên đối với con. Sau khi đã có người trực tiếp nuôi, bất đồng còn có thể phát sinh về việc thay đổi người nuôi, cấp dưỡng hoặc thăm nom.
Ở thời điểm giải quyết ly hôn, cha mẹ có thể cùng muốn trực tiếp nuôi con, hoặc chỉ thống nhất được việc chăm sóc một người con mà chưa thống nhất đối với người còn lại. Khi không thỏa thuận được, Tòa án quyết định theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Cần phân biệt việc xác định người nuôi con khi ly hôn với yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi sau đó. Yêu cầu thay đổi phải có căn cứ theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, không chỉ dựa vào việc cha hoặc mẹ đổi ý.
Bất đồng về thăm nom cũng cần được nhìn nhận riêng. Người không trực tiếp nuôi có quyền, nghĩa vụ thăm nom con theo khoản 3 Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014; quyền này không đồng nghĩa với quyền tự thay đổi người trực tiếp nuôi.
Những người con nào vẫn cần cha mẹ chăm sóc sau ly hôn?
Cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ chăm sóc con chưa thành niên và một số trường hợp con đã thành niên theo khoản 1 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Việc chấm dứt quan hệ vợ chồng không làm chấm dứt trách nhiệm đối với những người con thuộc phạm vi điều luật này.
Cụ thể, khoản 1 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 xác định các nhóm:
- Con chưa thành niên.
- Con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự.
- Con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
“Năng lực hành vi dân sự” là khả năng của cá nhân tự xác lập, thực hiện quyền và nghĩa vụ dân sự bằng hành vi của mình. Việc xác định một người mất năng lực hành vi dân sự cần dựa trên tình trạng pháp lý của người đó, không nên đồng nhất với việc đang đau ốm hoặc cần người chăm sóc.
Khi trao đổi về con khi ly hôn, cha mẹ cần xác định đúng hoàn cảnh của từng người con. Không nên mặc nhiên cho rằng mọi trách nhiệm chăm sóc đều kết thúc khi con đã thành niên.
Việc xác định người trực tiếp nuôi con được thực hiện thế nào?
Cha mẹ được thỏa thuận về người trực tiếp nuôi; nếu không thỏa thuận được, Tòa án quyết định dựa trên quyền lợi về mọi mặt của con. Việc xác định người nuôi con khi ly hôn còn phải đối chiếu quy định riêng về trẻ nhỏ và nguyện vọng của trẻ.
Cha mẹ có thể tự thỏa thuận những nội dung nào?
Vợ chồng có thể thỏa thuận người trực tiếp nuôi và nghĩa vụ, quyền của mỗi bên đối với con theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Nội dung trao đổi nên cụ thể, tránh chỉ thống nhất chung rằng “mẹ nuôi” hoặc “cha nuôi”.
Cha mẹ có thể làm rõ ai chăm sóc hằng ngày, bên còn lại thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng thế nào và việc thăm nom được bố trí ra sao. Cấp dưỡng là việc đóng góp để đáp ứng nhu cầu nuôi dưỡng của người được cấp dưỡng; nghĩa vụ của cha mẹ đối với con được quy định tại Điều 110 và khoản 2 Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Nguyện vọng muốn sống với cha hoặc mẹ có quyết định tất cả không?
Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Tuy nhiên, việc “xem xét nguyện vọng” không có nghĩa trẻ là người duy nhất quyết định kết quả.
Nguyện vọng của trẻ được đặt cùng căn cứ quyền lợi về mọi mặt của con. Vì vậy, cha mẹ không nên gây áp lực để con lựa chọn hoặc xem lời nói của con là yếu tố duy nhất trong tranh chấp.
Trẻ còn nhỏ có luôn được giao cho mẹ không?
Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp mẹ không đủ điều kiện trực tiếp chăm sóc hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con, theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Quy định này có ngoại lệ, nên không thể kết luận mọi trường hợp trẻ nhỏ đều được giao cho mẹ. Người cha muốn trực tiếp nuôi cần trình bày yêu cầu gắn với ngoại lệ cụ thể, thay vì chỉ so sánh thu nhập.
| Trường hợp | Cách xác định người nuôi | Nội dung cần làm rõ |
|---|---|---|
| Cha mẹ thống nhất được | Xác định theo thỏa thuận về người nuôi và quyền, nghĩa vụ đối với con | Cách tổ chức chăm sóc và trách nhiệm của mỗi bên |
| Cha mẹ không thống nhất | Tòa án quyết định theo quyền lợi về mọi mặt của con | Điều kiện thực tế của từng phương án nuôi dưỡng |
| Con thuộc nhóm trẻ nhỏ được ưu tiên giao mẹ | Áp dụng nguyên tắc giao mẹ và các ngoại lệ luật định | Điều kiện của mẹ hoặc thỏa thuận phù hợp lợi ích của con |
| Con thuộc độ tuổi phải xem xét nguyện vọng | Xem xét mong muốn của con cùng quyền lợi về mọi mặt | Nguyện vọng của trẻ và phương án chăm sóc |
Làm gì để tăng khả năng được nhận quyền nuôi con khi ly hôn?
Cha hoặc mẹ nên tập trung trình bày điều kiện chăm sóc thực tế và phương án bảo đảm quyền lợi của con. Việc chuẩn bị cần bám vào căn cứ tại Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, thay vì chỉ tìm cách chứng minh bên kia kém hơn.
Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 không ấn định mức thu nhập tối thiểu hay quy định phải sở hữu nhà mới được trực tiếp nuôi con. Vì vậy, không nên xem lương cao hoặc có nhà riêng là yếu tố tự động quyết định quyền nuôi.
Các bước chuẩn bị dưới đây là gợi ý để làm rõ yêu cầu, không phải danh mục hồ sơ bắt buộc:
- Xác định nhu cầu của từng con. Người yêu cầu nên mô tả việc ăn ở, học tập, chăm sóc sức khỏe và những hỗ trợ con đang cần.
- Trình bày cách chăm sóc hằng ngày. Người yêu cầu nên làm rõ thời gian dành cho con, lịch làm việc và phương án khi phải vắng mặt.
- Làm rõ điều kiện sinh hoạt. Người yêu cầu nên trình bày nơi ở dự kiến, khả năng duy trì sinh hoạt và những khó khăn cần khắc phục.
- Chuẩn bị thông tin phản ánh đúng thực tế. Các thông tin về thu nhập, chỗ ở, quá trình chăm sóc và nhu cầu của con cần nhất quán với hoàn cảnh thực tế.
- Đề xuất trách nhiệm của mỗi bên. Phương án nên đề cập nghĩa vụ cấp dưỡng và việc thăm nom, thay vì chỉ yêu cầu được nuôi con.
Nếu chỗ ở dự kiến liên quan đến nhà đất của gia đình, bạn có thể tham khảo những lưu ý về xác nhận nhân khẩu khi làm sổ đỏ hộ gia đình để tìm hiểu riêng vấn đề giấy tờ nhà đất. Việc xác định người nuôi vẫn phải dựa trên Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Trường hợp vợ chồng đồng thời dự kiến chuyển quyền nhà đất, nội dung về phí sang tên sổ đỏ từ chồng sang vợ có thể được tham khảo riêng, không nên đồng nhất việc chuyển tài sản với kết quả giải quyết con khi ly hôn.
Ví dụ minh họa (giả định): Cha mẹ đều muốn trực tiếp nuôi các con. Người cha trình bày được phương án chăm sóc hằng ngày, nơi sinh hoạt và cách duy trì việc học; người mẹ cũng đưa ra phương án của mình. Tòa án cần xem xét quyền lợi của từng con, không chỉ lựa chọn người có thu nhập cao hơn.
Người không trực tiếp nuôi có nghĩa vụ và quyền gì?
Người không trực tiếp nuôi phải tôn trọng quyền của con được sống với người trực tiếp nuôi, có nghĩa vụ cấp dưỡng và có quyền, nghĩa vụ thăm nom. Các trách nhiệm này được quy định tại Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Nghĩa vụ cấp dưỡng được thực hiện ra sao?
Khoản 2 Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định cha, mẹ không trực tiếp nuôi có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
Điều 110 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 còn quy định nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản tự nuôi mình khi cha mẹ không sống chung, hoặc sống chung nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng.
Theo Điều 117 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, việc cấp dưỡng có thể thực hiện hằng tháng, hằng quý, nửa năm, hằng năm hoặc một lần. Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức hoặc tạm ngừng khi người có nghĩa vụ gặp khó khăn kinh tế đến mức không có khả năng thực hiện; nếu không thống nhất được thì yêu cầu Tòa án giải quyết theo điều luật này.
Cha mẹ nên trao đổi trách nhiệm cấp dưỡng cùng phương án chăm sóc con khi ly hôn, không để việc đóng góp trở thành nội dung mơ hồ.
Có được ngăn cản bên còn lại thăm con không?
Khoản 3 Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định người không trực tiếp nuôi có quyền, nghĩa vụ thăm nom mà không ai được cản trở.
Nếu người đó lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, người trực tiếp nuôi có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom theo cùng khoản này. Việc yêu cầu Tòa án hạn chế khác với tự ý cấm đoán chỉ vì cha mẹ có mâu thuẫn.
Trường hợp nào cha mẹ có thể bị hạn chế quyền đối với con?
Cha mẹ có thể bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên khi thuộc các trường hợp tại khoản 1 Điều 85 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Hạn chế quyền là việc Tòa án quyết định không cho cha hoặc mẹ thực hiện một số quyền cụ thể đối với con trong thời hạn nhất định.
Các trường hợp luật quy định gồm:
- Cha hoặc mẹ bị kết án về tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý, hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
- Cha hoặc mẹ phá tán tài sản của con.
- Cha hoặc mẹ có lối sống đồi trụy.
- Cha hoặc mẹ xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.
Theo khoản 2 Điều 85 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án có thể quyết định không cho cha, mẹ trông nom, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng hoặc đại diện theo pháp luật cho con trong thời hạn từ 01 năm đến 05 năm; Tòa án có thể xem xét rút ngắn thời hạn này.
Không được giao trực tiếp nuôi con khi ly hôn không đồng nghĩa với bị hạn chế quyền theo Điều 85 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Cha mẹ cần phân biệt hai trường hợp để xác định đúng yêu cầu của mình.
Có thể thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn không?
Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi khi có yêu cầu và căn cứ theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Quyết định về người nuôi con khi ly hôn không có nghĩa việc chăm sóc không thể được xem xét lại.
Khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 xác định các căn cứ:
- Cha mẹ thỏa thuận thay đổi người trực tiếp nuôi và thỏa thuận phù hợp với lợi ích của con, theo điểm a khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
- Người trực tiếp nuôi không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, theo điểm b khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Việc thay đổi phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên theo khoản 3 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Khi có căn cứ người đang nuôi không còn đủ điều kiện, người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em và Hội liên hiệp phụ nữ có quyền yêu cầu trên cơ sở lợi ích của con theo khoản 5 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Nếu cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi, Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ theo khoản 4 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Người giám hộ là người đảm nhận việc chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích của người được giám hộ theo quy định pháp luật.
Câu hỏi thường gặp
Các câu trả lời dưới đây làm rõ những nhầm lẫn thường gặp khi giải quyết việc chăm sóc con khi ly hôn.
Thu nhập cao hơn có chắc chắn được trực tiếp nuôi con không?
Không thể kết luận chỉ từ mức thu nhập. Khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 yêu cầu Tòa án căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con, không quy định người thu nhập cao hơn đương nhiên được nuôi.
Không có nhà đứng tên riêng có bị loại khỏi việc nuôi con không?
Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 không quy định sở hữu nhà riêng là điều kiện bắt buộc. Nếu gia đình đang tìm hiểu giấy tờ nhà ở, có thể đọc riêng nội dung nhà diện tích nhỏ có được cấp sổ đỏ không, nhưng không nên coi giấy chứng nhận nhà đất là yếu tố duy nhất quyết định người nuôi con, vì theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi vợ chồng không thỏa thuận được, Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.
Chưa nhận được cấp dưỡng có được cấm thăm con không?
Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền, nghĩa vụ thăm nom riêng biệt. Điều luật không quy định việc chưa cấp dưỡng là căn cứ để người trực tiếp nuôi tự cấm thăm nom.
Muốn đón con về sống cùng có thể tự thay đổi người nuôi không?
Việc thay đổi người trực tiếp nuôi cần được giải quyết theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Cha hoặc mẹ nên xác định căn cứ yêu cầu, thay vì tự coi mong muốn đón con là quyết định thay đổi người nuôi.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 121/VBHN-VPQH 2025) (còn hiệu lực): Điều 81, Điều 82, Điều 84, Điều 85, Điều 117, Điều 110
Luật Sư 11 hỗ trợ tư vấn quyền nuôi con khi ly hôn
Luật Sư 11 hỗ trợ rà soát hoàn cảnh gia đình, đối chiếu căn cứ xác định người trực tiếp nuôi và làm rõ yêu cầu về cấp dưỡng, thăm nom hoặc thay đổi người nuôi. Bạn có thể liên hệ qua luatsu11.vn để được tư vấn hướng chuẩn bị phù hợp với tình trạng của từng người con.
Thông tin mang tính tham khảo, cập nhật đến 26/10/2026. Mỗi vụ việc cần luật sư xem hồ sơ cụ thể.
