Nghe bài viết · 10 phút · Giọng đọc tạo bằng AI từ giọng Nhà đào tạo
Biên tập: Luật Sư 11 · Cập nhật 26/10/2026 · Đọc 11 phút
Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con khi không sống chung với con hoặc sống chung nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng, nếu con thuộc diện quy định tại Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Nghĩa vụ này không phụ thuộc vào việc cha, mẹ có đăng ký kết hôn hay không.
Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con ngoài giá thú không?
Cha, mẹ có trách nhiệm cấp dưỡng khi con đáp ứng điều kiện tại Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Điều luật không phân biệt con sinh ra trong hay ngoài quan hệ hôn nhân.
Cấp dưỡng cho con là việc cha, mẹ đóng góp để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con trong những trường hợp pháp luật quy định. “Con ngoài giá thú” là cách gọi thông thường đối với con sinh ra khi cha, mẹ không có quan hệ hôn nhân với nhau.
Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định nguyên văn:
“Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con.”
Phụ huynh cần đối chiếu cả tình trạng của con và việc thực hiện trách nhiệm nuôi dưỡng, thay vì chỉ nhìn vào việc đã ly hôn hay chưa:
| Tình trạng của con | Điều kiện được xem xét |
|---|---|
| Con chưa thành niên | Cha, mẹ không sống chung hoặc sống chung nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng |
| Con đã thành niên | Con không có khả năng lao động, không có tài sản tự nuôi mình và thuộc trường hợp cha, mẹ phải cấp dưỡng |
| Con sống chung với cha, mẹ | Việc sống chung không loại trừ trách nhiệm nếu cha, mẹ vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng |
Nếu có tranh chấp về việc xác định cha, mẹ, khoản 4 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 xác định đây là tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
Mức cấp dưỡng cho con và phương thức thực hiện được xác định thế nào?
Mức đóng do các bên thỏa thuận dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người phải đóng và nhu cầu thiết yếu của con. Nếu không thống nhất được, các bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết theo khoản 1 Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Điều luật không ấn định một khoản tiền chung hoặc tỷ lệ cố định áp dụng cho mọi gia đình. Vì vậy, yêu cầu cấp dưỡng cần gắn với điều kiện thực tế, không chỉ dựa trên mức mà một bên mong muốn.
Khi trao đổi, cha, mẹ nên làm rõ:
- Nhu cầu thiết yếu của con và các khoản chi thực tế để đáp ứng nhu cầu đó.
- Thu nhập và khả năng đóng góp thực tế của người có trách nhiệm.
- Mức đóng đề nghị và căn cứ để xác định mức đóng.
Phương thức cấp dưỡng là cách sắp xếp thời điểm thực hiện việc đóng góp. Theo Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, các bên có thể lựa chọn thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, nửa năm, hàng năm hoặc một lần.
Thỏa thuận nên thể hiện rõ mức đóng, kỳ đóng và cách giao nhận để thuận tiện đối chiếu. Đây là cách làm thực tế giúp hạn chế bất đồng, không phải danh mục nội dung bắt buộc được Điều 117 quy định.
Cha không đủ điều kiện kinh tế có thể dừng cấp dưỡng cho con không?
Người cha có thể thỏa thuận tạm ngừng khi lâm vào khó khăn kinh tế đến mức không có khả năng thực hiện nghĩa vụ; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết. Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 không quy định quyền tự ý dừng chỉ vì thu nhập giảm.
Tạm ngừng cấp dưỡng là việc ngưng thực hiện trong một khoảng thời gian, không đồng nghĩa với chấm dứt hoàn toàn trách nhiệm. Cần phân biệt khó khăn đến mức không thể thực hiện với trường hợp vẫn có khả năng đóng nhưng muốn giảm mức đóng.
Nếu có lý do chính đáng, người phải cấp dưỡng có thể đề nghị thay đổi mức đóng theo khoản 2 Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Việc thay đổi do các bên thỏa thuận; khi không thống nhất được thì đề nghị Tòa án giải quyết.
Ví dụ minh họa (giả định): Người cha mất nguồn thu nhập, gặp khó khăn kinh tế và không còn khả năng thực hiện khoản đóng đã thỏa thuận. Người cha có thể đề nghị tạm ngừng; nếu người mẹ không đồng ý thì yêu cầu Tòa án giải quyết, thay vì tự quyết định ngừng chuyển tiền.
Quy định về thay đổi mức đóng và tạm ngừng áp dụng cho người có nghĩa vụ, không chỉ riêng người cha.
Khởi kiện yêu cầu hoặc thay đổi mức cấp dưỡng cho con thế nào?
Người yêu cầu cần chuẩn bị đơn và tài liệu chứng minh căn cứ yêu cầu Tòa án giải quyết. Tranh chấp về cấp dưỡng thuộc thẩm quyền của Tòa án theo khoản 5 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Khởi kiện là việc đưa yêu cầu giải quyết tranh chấp đến Tòa án để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Đối với yêu cầu thay đổi mức đóng, cần trình bày lý do chính đáng theo khoản 2 Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Chuẩn bị đơn và tài liệu ra sao?
Người khởi kiện phải làm đơn theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Có thể chuẩn bị theo trình tự sau:
- Ghi ngày làm đơn, tên Tòa án nhận đơn, thông tin các bên và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo khoản 4 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Trình bày quyền lợi bị xâm phạm, mức đóng đề nghị hoặc nội dung muốn thay đổi và yêu cầu cụ thể đối với người bị kiện theo khoản 4 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Lập danh mục và gửi kèm tài liệu, chứng cứ chứng minh yêu cầu theo khoản 4, khoản 5 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Thực hiện việc ký tên, điểm chỉ hoặc làm đơn thông qua người đại diện hợp pháp tùy trường hợp theo khoản 2 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Chứng cứ là thông tin, tài liệu dùng để chứng minh các tình tiết liên quan đến yêu cầu giải quyết. Với tranh chấp này, người yêu cầu nên tập hợp tài liệu về quan hệ cha mẹ, con; nhu cầu thiết yếu của con; thu nhập, khả năng thực tế và việc thực hiện trách nhiệm trước đó, tùy tình huống.
Đây là các nhóm tài liệu để xem xét chuẩn bị, không phải danh mục hồ sơ bắt buộc cho mọi vụ án.
Nếu vì lý do khách quan chưa thể nộp đầy đủ, người khởi kiện phải nộp tài liệu hiện có và bổ sung theo yêu cầu của Tòa án trong quá trình giải quyết, theo khoản 5 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Tòa án thụ lý yêu cầu thế nào?
Thụ lý vụ án là việc Tòa án chính thức tiếp nhận vụ án để giải quyết. Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định việc thụ lý gắn với thủ tục tạm ứng án phí trong trường hợp người khởi kiện phải nộp.
Tạm ứng án phí là khoản tiền được nộp trước để làm thủ tục giải quyết vụ án trong trường hợp pháp luật yêu cầu.
- Nếu vụ án thuộc thẩm quyền và người khởi kiện phải nộp khoản tạm ứng, Thẩm phán thông báo để thực hiện theo khoản 1 Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Thời hạn nộp tiền và giao biên lai cho Tòa án là 07 ngày kể từ ngày nhận giấy báo, theo khoản 2 Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Thẩm phán thụ lý khi nhận biên lai theo khoản 3 Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Nếu người khởi kiện được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng, việc thụ lý thực hiện khi nhận đơn và tài liệu kèm theo, theo khoản 4 Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Không nên mặc định mọi yêu cầu cấp dưỡng cho con đều phải nộp tiền tạm ứng; cần đối chiếu trường hợp cụ thể.
Cha, mẹ trốn tránh trách nhiệm cấp dưỡng bị xử lý thế nào?
Khi cha, mẹ không thực hiện trách nhiệm, tranh chấp cấp dưỡng có thể được yêu cầu Tòa án giải quyết theo khoản 5 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Các quy định nêu trong bài chưa đủ căn cứ để xác định mức phạt hoặc trách nhiệm hình sự đối với hành vi trốn tránh.
Người đang nuôi con nên phân biệt việc không đóng góp do thực sự không có khả năng với việc không thực hiện dù có khả năng. Với trường hợp khó khăn kinh tế, hướng giải quyết về giảm mức đóng hoặc tạm ngừng phải được xem xét theo Điều 116, Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Nếu đã có bản án, quyết định nhưng bên phải đóng không thực hiện, cần xem nội dung văn bản trước khi xác định hướng xử lý. Không nên áp dụng nguyên quy trình khởi kiện ban đầu cho mọi trường hợp đã được Tòa án giải quyết.
Câu hỏi thường gặp
Các câu trả lời sau giúp làm rõ một số tình huống thường gặp khi yêu cầu cấp dưỡng cho con.
Chưa ly hôn có được yêu cầu đóng góp nuôi con không?
Có thể, nếu thuộc trường hợp Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Điều luật quy định cả trường hợp cha, mẹ sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng, không chỉ trường hợp sau ly hôn.
Có thể yêu cầu tăng mức đóng khi nhu cầu của con thay đổi không?
Có thể đề nghị nếu có lý do chính đáng. Các bên thỏa thuận mức mới; nếu không thống nhất thì yêu cầu Tòa án giải quyết theo khoản 2 Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Có thể dùng cổ phần hoặc cổ tức để thực hiện nghĩa vụ không?
Điều 116 và Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 nêu căn cứ xác định mức đóng và kỳ thực hiện, nhưng không quy định cụ thể việc dùng cổ phần hoặc cổ tức. Vì vậy, chưa thể kết luận cách thực hiện này phù hợp chỉ từ các điều luật trên.
Không biết địa chỉ hiện tại của người bị kiện thì ghi đơn thế nào?
Người khởi kiện ghi địa chỉ nơi cư trú hoặc làm việc cuối cùng của người bị kiện theo điểm đ khoản 4 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Nếu gia đình đồng thời cần xử lý nhà đất, bạn có thể tham khảo riêng hướng dẫn về chi phí sang tên từ chồng sang vợ, người nộp thuế và lệ phí khi sang tên hoặc xác nhận nhân khẩu khi làm sổ đỏ hộ gia đình. Các thủ tục nhà đất cần được xem xét riêng với yêu cầu cấp dưỡng.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 121/VBHN-VPQH 2025) (còn hiệu lực): Điều 116, Điều 110, Điều 117
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 21/VBHN-VPQH 2026) (còn hiệu lực): Điều 28, Điều 189, Điều 195
Luật Sư 11 hỗ trợ yêu cầu cấp dưỡng cho con
Luật Sư 11 hỗ trợ rà soát căn cứ yêu cầu, tư vấn mức đóng, phương thức thực hiện và chuẩn bị đơn, tài liệu cho từng trường hợp. Bạn có thể liên hệ để được tư vấn hướng giải quyết phù hợp với nhu cầu của con và khả năng thực tế của cha, mẹ.
Thông tin mang tính tham khảo, cập nhật đến 26/10/2026. Mỗi vụ việc cần luật sư xem hồ sơ cụ thể.
