Nghe bài viết · 14 phút · Giọng đọc tạo bằng AI từ giọng Nhà đào tạo
Luật sư Nguyễn Thành Huân duyệt nội dung · Cập nhật 18/11/2026 · Đọc 16 phút
Tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới không được xác định chỉ vì có hành vi vi phạm quy định đi lại, cư trú. Khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 còn yêu cầu điều kiện về việc đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
Tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới được hiểu thế nào?
Tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới là hành vi vi phạm quy định cư trú, đi lại hoặc quy định khác về khu vực biên giới, đồng thời đáp ứng điều kiện về việc xử lý trước đó theo khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015. Quy chế về khu vực biên giới, trong phạm vi điều luật này, được thể hiện qua các nhóm quy định nêu trên.

Khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 quy định nguyên văn:
“Người nào vi phạm quy định về cư trú, đi lại hoặc các quy định khác về khu vực biên giới, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.”
Căn cứ: khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015.
Điều luật xác định các nhóm hành vi gồm vi phạm quy định về cư trú, vi phạm quy định về đi lại và vi phạm các quy định khác về khu vực biên giới. Cư trú có thể hiểu là việc sinh sống tại một nơi; đi lại là việc di chuyển. Tuy nhiên, không phải mọi việc sinh sống hoặc di chuyển tại khu vực biên giới đều là hành vi phạm tội.
Muốn xem xét trách nhiệm hình sự, tức việc một người phải chịu xử lý về tội phạm, cần xác định họ đã vi phạm quy định cụ thể nào. Không nên chỉ dựa vào mô tả chung như “đi vào khu vực biên giới” để kết luận người đó phạm tội.
Tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới cũng không được xác định đơn thuần bằng tên địa điểm xảy ra sự việc. Nội dung cần kiểm tra là hành vi thực tế, quy định bị vi phạm và việc người đó từng bị xử lý ra sao.
Cụm “các quy định khác” trong điều luật không phải danh mục hành vi cụ thể. Vì vậy, khi đánh giá một trường hợp, cần chỉ rõ quy định liên quan thay vì suy đoán rằng mọi hành động không phù hợp tại khu vực biên giới đều thuộc tội danh này.
Điều kiện về việc đã bị xử lý trước đó được xác định ra sao?
Khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 đặt ra các trường hợp về việc đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về chính tội này. Việc xử lý trước đó phải được đối chiếu với đúng nội dung điều luật, không thể thay bằng nhận định chung rằng người vi phạm “từng có sai phạm”.

Có thể kiểm tra theo các nhánh sau:
Người vi phạm đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, theo khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015. Xử phạt vi phạm hành chính là việc áp dụng hình thức xử phạt đối với hành vi vi phạm hành chính; cần phân biệt việc này với việc kết án về một tội phạm.
Người vi phạm đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, theo khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015. Kết án là việc bị xác định có tội bằng bản án; án tích là tình trạng pháp lý gắn với việc đã bị kết án, còn xóa án tích là việc xóa tình trạng đó.
Điểm cần đọc đúng là cụm “về hành vi này” đối với trường hợp đã bị xử phạt vi phạm hành chính và cụm “về tội này” đối với trường hợp đã bị kết án.
Một quyết định xử phạt về hành vi không liên quan không thể tự động được coi là căn cứ đáp ứng điều kiện của Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015. Tương tự, việc từng bị kết án về một tội khác không đồng nghĩa đã bị kết án về tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới.
Ví dụ minh họa (giả định): Một người từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm quy định đi lại tại khu vực biên giới, sau đó tiếp tục có hành vi vi phạm tương ứng. Việc đánh giá cần đối chiếu quyết định xử phạt trước đó với hành vi mới, thay vì chỉ ghi nhận rằng người này “đã từng bị phạt”.
Đối với nhánh đã bị kết án, tình trạng chưa được xóa án tích là nội dung không được bỏ qua. Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 không quy định thời hạn hoặc thủ tục xóa án tích, nên không thể dùng riêng điều luật này để xác định thời điểm một người được xóa án tích.
Người phạm tội có thể bị áp dụng hình phạt nào?
Người phạm tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù; trường hợp thuộc khoản nặng hơn thì bị phạt tù theo Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015. Ngoài hình phạt chính, điều luật còn cho phép áp dụng hình phạt bổ sung.

Hình phạt chính là hình phạt được áp dụng làm chế tài chính đối với tội phạm; hình phạt bổ sung là hình phạt có thể được áp dụng thêm. Phạt tiền là buộc người phạm tội nộp khoản tiền theo quyết định xử phạt của Tòa án; phạt tù là buộc người phạm tội chấp hành hình phạt trong thời gian được quyết định.
Các trường hợp có thể so sánh như sau:
| Trường hợp | Hình phạt chính theo điều luật | Nội dung cần phân biệt |
|---|---|---|
| Thuộc trường hợp thông thường | Phạt tiền hoặc phạt tù | Các hình phạt được quy định theo hướng lựa chọn |
| Có tái phạm nguy hiểm | Phạt tù | Phải đối chiếu đúng điều kiện của tái phạm nguy hiểm |
| Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội khu vực biên giới | Phạt tù | Phải xác định ảnh hưởng xấu gắn với hành vi phạm tội |
Mức phạt cụ thể được quy định như sau:
- Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm theo khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015.
- Người phạm tội thuộc trường hợp tái phạm nguy hiểm hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội khu vực biên giới bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm theo khoản 2 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015.
- Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm theo khoản 3 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015.
Cấm cư trú là hình phạt hạn chế việc cư trú của người bị kết án tại địa bàn nhất định. Điều luật nêu khả năng áp dụng hình phạt này nhưng không quy định chi tiết phạm vi địa bàn.
Đối với tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới, từ “hoặc” trong khoản quy định hình phạt thông thường cần được phân biệt với cụm “còn có thể” ở khoản quy định hình phạt bổ sung. Không nên hiểu rằng mọi trường hợp đều phải chịu toàn bộ các hình phạt được liệt kê.
Khi nào hành vi thuộc trường hợp bị xử phạt nặng hơn?
Khoản 2 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 quy định trường hợp tái phạm nguy hiểm hoặc phạm tội gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội khu vực biên giới. Chỉ cần thuộc một trong các trường hợp mà khoản này nêu, không phải đồng thời có tất cả.
Các trường hợp làm chuyển sang khung hình phạt nặng hơn thường được gọi là tình tiết định khung. Khung hình phạt là phạm vi hình phạt mà điều luật quy định cho một nhóm trường hợp phạm tội.
Tái phạm nguy hiểm được hiểu thế nào?
Tái phạm nguy hiểm phải được xác định theo Điều 53 Bộ luật Hình sự 2015, không phải theo cách hiểu thông thường rằng cứ vi phạm nhiều lần là nguy hiểm.
Trước hết, khoản 1 Điều 53 Bộ luật Hình sự 2015 xác định tái phạm là trường hợp đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý hoặc thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do vô ý.
Khoản 2 Điều 53 Bộ luật Hình sự 2015 quy định nguyên văn các trường hợp tái phạm nguy hiểm:
“a) Đã bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý;
b) Đã tái phạm, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý.”
Căn cứ: điểm a, điểm b khoản 2 Điều 53 Bộ luật Hình sự 2015.
Khi xem xét tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới, không được đồng nhất điều kiện “đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm” với tái phạm nguy hiểm. Đây là các nội dung cần được kiểm tra riêng.
Việc đã bị xử phạt vi phạm hành chính rồi tiếp tục vi phạm cũng không tự nó chứng minh tái phạm nguy hiểm. Điều kiện của Điều 53 Bộ luật Hình sự 2015 gắn với việc đã bị kết án, tình trạng án tích và hành vi phạm tội tiếp theo.
Gây ảnh hưởng xấu được xem xét ra sao?
Khoản 2 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 sử dụng tiêu chí gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội khu vực biên giới. Điều khoản này không đưa ra danh mục biểu hiện hoặc ngưỡng định lượng cụ thể cho tiêu chí đó.
Vì vậy, việc đánh giá phải gắn với diễn biến và ảnh hưởng thực tế của hành vi. Không nên tự bổ sung yêu cầu bắt buộc về thiệt hại tài sản, số người liên quan hoặc thời gian gián đoạn hoạt động nếu chỉ căn cứ vào điều luật này.
Ngược lại, cũng không thể mặc nhiên kết luận mọi hành vi vi phạm tại khu vực biên giới đều đã gây ảnh hưởng xấu theo nghĩa của khoản quy định khung hình phạt nặng hơn.
Tội này khác tội xâm phạm an ninh lãnh thổ ở điểm nào?
Tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới tập trung vào hành vi vi phạm quy định quản lý khu vực biên giới cùng điều kiện về việc xử lý trước đó. Điều 111 Bộ luật Hình sự 2015 quy định tội xâm phạm an ninh lãnh thổ đối với những hành vi mà điều luật mô tả, gắn với mục đích gây phương hại cho an ninh lãnh thổ.

An ninh lãnh thổ có thể hiểu là sự an toàn của lãnh thổ quốc gia; gây phương hại là gây tổn hại hoặc đe dọa sự an toàn đó.
Điều 111 Bộ luật Hình sự 2015 nêu các hành vi xâm nhập lãnh thổ, có hành động làm sai lệch đường biên giới quốc gia hoặc hành động khác nhằm gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Do đó, không thể chỉ nhìn vào việc một người có mặt ở khu vực biên giới để lựa chọn giữa các tội danh. Cần làm rõ người đó đã thực hiện hành động gì, mục đích của hành động và các điều kiện tương ứng của từng điều luật.
Về hình phạt đối với tội xâm phạm an ninh lãnh thổ:
- Người tổ chức, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân theo khoản 1 Điều 111 Bộ luật Hình sự 2015.
- Người đồng phạm khác bị phạt tù từ 05 năm đến 15 năm theo khoản 2 Điều 111 Bộ luật Hình sự 2015.
- Người chuẩn bị phạm tội bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm theo khoản 3 Điều 111 Bộ luật Hình sự 2015.
Tù chung thân là hình phạt tù không xác định thời hạn. Các mức xử phạt của Điều 111 Bộ luật Hình sự 2015 cho thấy cần phân biệt đúng tội danh, thay vì suy luận từ mức độ nghiêm trọng theo cảm nhận.
Người liên quan nên kiểm tra những thông tin nào?
Người liên quan nên kiểm tra hành vi đang bị xem xét, căn cứ xử lý trước đó và lý do áp dụng khung hình phạt. Đây là hướng rà soát thông tin để trao đổi với luật sư, không phải danh mục hồ sơ bắt buộc do Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 quy định.

Có thể sắp xếp việc rà soát theo trình tự:
- Làm rõ hành vi cụ thể bị cho là vi phạm quy định cư trú, đi lại hoặc quy định khác về khu vực biên giới.
- Đối chiếu nội dung quyết định xử phạt trước đó để xác định có phải xử phạt về hành vi mà điều luật yêu cầu hay không.
- Kiểm tra bản án trước đó có liên quan đến chính tội danh này và tình trạng xóa án tích.
- Làm rõ căn cứ xác định tái phạm nguy hiểm hoặc ảnh hưởng xấu nếu có đề cập đến trường hợp xử phạt nặng hơn.
- Tách riêng nội dung xác định tội danh, hình phạt và những câu hỏi về quá trình giải quyết vụ việc.
Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 không quy định toàn bộ biện pháp quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia. Vì vậy, không thể từ điều luật này tự liệt kê thêm yêu cầu về giấy phép, giấy tờ đi lại hoặc thủ tục cư trú cụ thể.
Nếu gia đình đang lo lắng về việc bị giữ người, có thể tham khảo bài có bị tạm giam ngay khi bị khởi tố không để tìm hiểu riêng câu hỏi đó, thay vì suy ra từ mức phạt của tội danh.
Bạn cũng có thể đọc bài quy trình điều tra và truy tố tội đánh bạc như một chủ đề tham khảo về quá trình giải quyết vụ án khác; không dùng nội dung về hành vi đánh bạc để xác định tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới.
Câu hỏi thường gặp
Vi phạm lần đầu có đương nhiên phạm tội không?
Không thể chỉ dựa vào hành vi vi phạm hiện tại để kết luận. Khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 còn yêu cầu điều kiện về việc đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
Từng bị kết án về tội khác có đủ điều kiện không?
Việc từng bị kết án về tội khác không đồng nghĩa với điều kiện “đã bị kết án về tội này” tại khoản 1 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015. Cần phân biệt điều kiện xác định tội danh với nội dung xem xét tái phạm nguy hiểm.
Tự nguyện nộp tiền có chắc chắn không bị phạt tù không?
Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 không quy định rằng tự nguyện nộp tiền sẽ đương nhiên được áp dụng phạt tiền thay cho phạt tù. Nếu muốn tìm hiểu một tình huống khác về việc hoàn trả tiền, bạn có thể đọc bài trả tiền khắc phục có thoát tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhưng không áp dụng máy móc giữa các tội danh.
Cấm cư trú có bắt buộc trong mọi trường hợp không?
Không. Khoản 3 Điều 346 Bộ luật Hình sự 2015 sử dụng cụm từ “còn có thể”, nên không thể hiểu hình phạt cấm cư trú mặc nhiên áp dụng cho mọi người phạm tội.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH 2025) (còn hiệu lực): Điều 346, Điều 53, Điều 111
Luật Sư 11 hỗ trợ tư vấn về vi phạm tại khu vực biên giới
Luật Sư 11 hỗ trợ đối chiếu hành vi, quyết định xử phạt, bản án trước đó và căn cứ áp dụng hình phạt đối với tội vi phạm quy chế về khu vực biên giới. Bạn có thể liên hệ qua luatsu11.vn để trao đổi tình tiết cụ thể và được tư vấn hướng xem xét phù hợp với hồ sơ.
Thông tin mang tính tham khảo, cập nhật đến 18/11/2026. Mỗi vụ việc cần luật sư xem hồ sơ cụ thể.




