Biên tập: Luật Sư 11 · Cập nhật 01/11/2026 · Đọc 10 phút
Con nuôi có được hưởng thừa kế từ cha mẹ nuôi và cha mẹ đẻ. Khi chia thừa kế theo pháp luật, con nuôi và con đẻ cùng thuộc hàng thừa kế thứ nhất, được hưởng phần bằng nhau theo điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 651 và Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015.
Con nuôi có được hưởng thừa kế của cha mẹ nuôi như con ruột không?
Con nuôi được hưởng thừa kế của cha mẹ nuôi như con đẻ khi chia theo pháp luật, vì cùng thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau theo khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Di sản có thể hiểu là tài sản người chết để lại để giải quyết việc thừa kế. Thừa kế theo pháp luật là việc xác định người hưởng và phân chia di sản theo các trường hợp, thứ tự và nguyên tắc tại Điều 650, Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015 quy định trực tiếp:
“Con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tại Điều 651 và Điều 652 của Bộ luật này.”
Căn cứ: Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015.
Hàng thừa kế là nhóm người được xếp cùng thứ tự ưu tiên hưởng di sản theo khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Bởi vậy, khi hỏi con nuôi có được hưởng thừa kế ngang con đẻ hay không, cần phân biệt chia theo pháp luật với việc hưởng theo di chúc.
Ví dụ minh họa (giả định): Người mẹ nuôi chết, không để lại di chúc; những người cùng hàng có quyền hưởng di sản gồm con nuôi và con đẻ. Các người con được chia phần bằng nhau theo điểm a khoản 1 Điều 650, điểm a khoản 1 và khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Khi cha mẹ đẻ chết thì con nuôi có được hưởng thừa kế không?
Người đã làm con nuôi vẫn được hưởng thừa kế từ cha đẻ, mẹ đẻ theo Điều 653 và điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Việc làm con nuôi không phải là căn cứ loại người con khỏi hàng thừa kế của cha mẹ đẻ theo các quy định này.
Khi xét con nuôi có được hưởng thừa kế từ cả hai bên gia đình hay không, cần xem xét riêng di sản của từng người chết. Quyền hưởng từ cha mẹ đẻ và quyền hưởng từ cha mẹ nuôi được xác định theo Điều 651, Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015.
Bảng dưới đây đối chiếu các quan hệ thừa kế được ghi nhận tại điểm a khoản 1 Điều 651 và Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015:
| Quan hệ với người chết | Quyền thừa kế | Khi chia theo pháp luật |
|---|---|---|
| Con nuôi đối với cha mẹ nuôi | Được hưởng di sản | Cùng hàng với con đẻ |
| Con đẻ đã làm con nuôi đối với cha mẹ đẻ | Vẫn được hưởng di sản | Thuộc hàng ưu tiên cùng các chủ thể được luật liệt kê |
| Cha mẹ nuôi đối với con nuôi | Được hưởng di sản | Cùng hàng với cha mẹ đẻ |
Các quyền trong bảng vẫn phải được xem xét cùng quy định về người không được quyền hưởng di sản tại Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015.
Con nuôi có được hưởng thừa kế theo di chúc không?
Con nuôi có thể được hưởng di sản theo di chúc hợp pháp; việc đánh giá di chúc phải đối chiếu Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Không thể dùng nguyên tắc chia đều giữa những người cùng hàng để kết luận mọi di chúc đều phải chia cho con nuôi và con đẻ như nhau.
Di chúc là sự thể hiện ý chí của người để lại tài sản về việc cho người khác hưởng tài sản sau khi mình chết. Đối với câu hỏi con nuôi có được hưởng thừa kế theo ý nguyện của cha mẹ hay không, trước hết cần kiểm tra các điều kiện sau:
- Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt khi lập; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép theo điểm a khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
- Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật theo điểm b khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
Nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, thừa kế theo pháp luật được áp dụng theo điểm a, điểm b khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015.
Nếu di chúc không định đoạt hết tài sản, phần chưa được định đoạt được chia theo pháp luật theo điểm a khoản 2 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015. Vì vậy, việc người chết có để lại di chúc chưa đủ để kết luận toàn bộ di sản đều chia theo di chúc.
Trường hợp nào thì con nuôi không được quyền hưởng di sản?
Con nuôi không được quyền hưởng di sản nếu thuộc những trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015. Quy định này áp dụng theo hành vi của người hưởng thừa kế, không phải vì người đó là con nuôi.
“Không được quyền hưởng di sản” là việc một người bị loại khỏi quyền hưởng vì thuộc trường hợp luật quy định. Khi xem xét con nuôi có được hưởng thừa kế, cần kiểm tra đầy đủ các nhóm hành vi sau:
- Người đó bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe; ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản; hoặc xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó theo điểm a khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015.
- Người đó vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản theo điểm b khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015.
- Người đó bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản của người ấy theo điểm c khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015.
- Người đó lừa dối, cưỡng ép, ngăn cản việc lập di chúc; giả mạo, sửa chữa, hủy hoặc che giấu di chúc nhằm hưởng di sản trái ý chí người để lại tài sản theo điểm d khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015.
Tuy nhiên, người thuộc các trường hợp này vẫn được hưởng nếu người để lại di sản đã biết hành vi nhưng vẫn cho họ hưởng theo di chúc, theo khoản 2 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015.
Cha mẹ nuôi có được hưởng thừa kế nếu con nuôi mất không?
Cha nuôi, mẹ nuôi được hưởng di sản của con nuôi theo Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015. Khi chia theo pháp luật, cha mẹ nuôi cùng thuộc hàng thừa kế thứ nhất với cha mẹ đẻ, vợ hoặc chồng và các con của người chết theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Như vậy, câu hỏi con nuôi có được hưởng thừa kế cũng có chiều ngược lại: pháp luật ghi nhận quyền hưởng giữa con nuôi và cha mẹ nuôi của nhau. Những người cùng hàng được chia phần bằng nhau theo khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Nếu tài sản gia đình đang quan tâm là nhà đất, bạn có thể đọc thêm bài hai anh em cùng đứng tên sổ đỏ được không để tìm hiểu riêng về việc cùng đứng tên.
Câu hỏi thường gặp
Các câu trả lời sau giúp phân biệt quyền hưởng theo di chúc, quyền hưởng theo hàng và trường hợp hưởng thay phần của người thân đã chết.
Con nuôi có được hưởng thừa kế khi không được ghi tên trong di chúc?
Không thể chỉ dựa vào việc thiếu tên để kết luận người con hoàn toàn không được hưởng. Phần tài sản không được định đoạt trong di chúc vẫn chia theo pháp luật theo điểm a khoản 2 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015; con nuôi thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Con nuôi có được hưởng thừa kế thế vị không?
Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015 ghi nhận việc con nuôi và cha mẹ nuôi còn được thừa kế theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015. Thừa kế thế vị là việc cháu hoặc chắt hưởng phần mà cha hoặc mẹ mình đáng lẽ được hưởng nếu còn sống, trong trường hợp đáp ứng Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015; cần đối chiếu cụ thể quan hệ gia đình và thời điểm chết.
Di chúc viết tay không công chứng có hợp pháp không?
Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực vẫn có thể hợp pháp nếu đáp ứng đủ điều kiện về người lập, nội dung và hình thức theo khoản 1, khoản 4 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Không thể kết luận di chúc không hợp pháp chỉ vì thiếu công chứng.
Anh chị em ruột có được chia cùng con nuôi không?
Khi chia theo pháp luật, anh chị em ruột thuộc hàng thừa kế thứ hai, còn con nuôi thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo điểm a, điểm b khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Hàng sau chỉ được hưởng khi không còn ai ở hàng trước do các lý do quy định tại khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Nếu gia đình còn vướng ranh giới tài sản, bạn có thể tham khảo cách xử lý khi hàng xóm chiếm ranh đất nhưng không có giấy tờ. Khi chưa rõ loại tranh chấp cần giải quyết, bài phân biệt tranh chấp dân sự và hành chính là nội dung tham khảo riêng.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (còn hiệu lực): Điều 651, Điều 653, Điều 652, Điều 621, Điều 630, Điều 650
Luật Sư 11 hỗ trợ tư vấn thừa kế cho con nuôi
Luật Sư 11 hỗ trợ xem xét quan hệ gia đình, nội dung di chúc và các tình tiết ảnh hưởng đến quyền hưởng di sản. Nếu cần làm rõ con nuôi có được hưởng thừa kế trong trường hợp của mình, bạn có thể liên hệ để được tư vấn trên cơ sở giấy tờ và thông tin cụ thể.
Thông tin mang tính tham khảo, cập nhật đến 01/11/2026. Mỗi vụ việc cần luật sư xem hồ sơ cụ thể.
