Cách chia tài sản thừa kế là vấn đề được nhiều gia đình quan tâm khi phát sinh tranh chấp về nhà đất, tiền bạc hoặc các tài sản có giá trị sau khi người thân qua đời. Với sự tư vấn của Luật Sư 11 – đứng đầu là Luật sư Nguyễn Thành Huân, người dân có thể hiểu rõ nguyên tắc phân chia di sản, quyền của từng hàng thừa kế, cách xử lý khi các bên không thống nhất và thủ tục khởi kiện yêu cầu chia thừa kế theo quy định.
Chia tài sản thừa kế, ai được hưởng?
Người được hưởng di sản là những cá nhân thuộc hàng thừa kế. Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, nguyên tắc cốt lõi trong cách chia tài sản thừa kế là: hàng trước được ưu tiên hoàn toàn.
- Hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: Vợ hoặc chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Việc xác định đúng hàng thừa kế là bước đầu tiên trong cách chia tài sản thừa kế. Trường hợp người mất không để lại di chúc, di sản sẽ được chia theo pháp luật cho những người trong hàng này. Tuy nhiên, gia đình nên tìm hiểu kỹ quy trình và cách chia đất thừa kế khi không có di chúc ngay từ đầu để chủ động chuẩn bị hồ sơ.
- Hàng thừa kế thứ hai bao gồm: Ông bà nội, ông bà ngoại; anh chị em ruột của người chết. Hàng này chỉ được chia khi hàng thứ nhất không còn ai. Trong thực tế, nhiều tranh chấp phát sinh do các bên hiểu chưa đúng về cách chia tài sản thừa kế giữa các hàng thừa kế, đặc biệt khi anh chị em trong gia đình muốn tự thỏa thuận chuyển nhượng lại phần đất được chia cho nhau. Với những trường hợp như vậy, gia đình nên tìm hiểu thủ tục cho tặng đất giữa anh em ruột theo quy định mới nhất để việc sang tên diễn ra đúng trình tự pháp lý, tránh phát sinh rủi ro về sau.
- Hàng thừa kế thứ ba bao gồm: Cụ nội, cụ ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột của người chết.
Dù có di chúc, một số đối tượng vẫn bắt buộc được hưởng tối thiểu 2/3 một suất. Nắm rõ quy định này giúp việc áp dụng cách chia tài sản thừa kế được thực hiện đúng trình tự. Ngoài ra, thừa kế thế vị cho phép cháu hưởng thay phần của cha/mẹ nếu cha/mẹ đã mất.
Giải quyết cách chia tài sản thừa kế nếu có người không đồng ý
Khi một hoặc nhiều người không đồng ý với phương án chia, pháp luật Việt Nam cung cấp ba hướng xử lý.
Hướng 1: Thương lượng, hòa giải trong gia đình
Các bên tự thỏa thuận tỷ lệ chia, sau đó lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản tại Văn phòng công chứng để đảm bảo giá trị pháp lý. Trên thực tế, đây cũng là phương án được ưu tiên trong cách chia tài sản thừa kế vì tiết kiệm thời gian và chi phí giải quyết tranh chấp. Với những di sản là bất động sản đứng tên chung nhiều người, không ít gia đình còn băn khoăn liệu trường hợp hai anh em cùng đứng tên sổ đỏ có được pháp luật công nhận hay không, đây cũng là vấn đề cần làm rõ trước khi lập văn bản thỏa thuận phân chia.
Hướng 2: Hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã
Nếu không tự thương lượng được, các bên yêu cầu hòa giải tại UBND cấp xã. Nếu các bên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về cách chia tài sản thừa kế, việc hòa giải tại cơ quan có thẩm quyền sẽ tạo cơ sở để tiếp tục xử lý theo quy định pháp luật.
Hướng 3: Khởi kiện tại Tòa án nhân dân
Khi hòa giải không thành, người thừa kế hợp pháp có quyền khởi kiện yêu cầu chia di sản. Khởi kiện là giải pháp cuối cùng khi các bên không thống nhất được cách chia tài sản thừa kế thông qua thương lượng hoặc hòa giải.
Lưu ý về thời hiệu: Theo BLDS 2015, thời hiệu khởi kiện là 30 năm với bất động sản và 10 năm với động sản. Hết thời hiệu, người thừa kế mất quyền khởi kiện dù có đủ căn cứ về cách chia tài sản thừa kế hợp pháp.
Thủ tục khởi kiện chia tài sản thừa kế khi có người không đồng ý
Khi hòa giải không thành, người thừa kế hợp pháp có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Việc chuẩn bị đúng hồ sơ về cách chia tài sản thừa kế ngay từ đầu là yếu tố quyết định.
Bước 1: Xác định Tòa án có thẩm quyền
Vụ kiện chia di sản thừa kế thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện
Bộ hồ sơ cần chuẩn bị gồm:
- Đơn khởi kiện;
- Giấy chứng tử;
- Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế;
- Giấy tờ tài sản là di sản;
- Di chúc;
- Chứng cứ đã hòa giải không thành.
Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ giúp quá trình giải quyết cách chia tài sản thừa kế tại Tòa án diễn ra thuận lợi hơn.
Bước 3: Nộp đơn và đóng tạm ứng án phí
Nộp hồ sơ tại Tòa có thẩm quyền.
Bước 4: Tòa án hòa giải bắt buộc
Trong quá trình tố tụng, Tòa bắt buộc tổ chức ít nhất một phiên hòa giải để các bên thống nhất lại cách chia tài sản thừa kế.
Bước 5: Xét xử và thi hành án
Tòa án ra phán quyết phân chia. Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, nội dung về cách chia tài sản thừa kế sẽ trở thành căn cứ pháp lý để các bên thực hiện việc nhận và đăng ký quyền sở hữu. Sau khi bản án có hiệu lực, nội dung về cách chia tài sản thừa kế sẽ trở thành căn cứ pháp lý để các bên thực hiện việc nhận và đăng ký quyền sở hữu đối với phần tài sản được hưởng.
Dịch vụ tư vấn chia thừa kế của Luật sư 11
Trong lĩnh vực thừa kế và phân chia di sản, Luật sư Nguyễn Thành Huân – Luật sư 11 là đơn vị chuyên sâu về nhà đất và tranh tụng, hoạt động theo phương châm “Giải pháp rõ ràng, minh bạch.” Đội ngũ luật sư thừa kế có nhiều năm kinh nghiệm thực chiến trong các vụ tranh chấp di sản, đặc biệt là các trường hợp phức tạp liên quan đến bất động sản, nhiều chi thừa kế hoặc di chúc có nguy cơ vô hiệu.
Chúng tôi cung cấp giải pháp pháp lý toàn diện liên quan đến cách chia tài sản thừa kế, giúp khách hàng bảo vệ quyền lợi tối đa. Bao gồm:
- Tư vấn xác định di sản và hàng thừa kế: Tách tài sản chung vợ chồng, xác định di sản ròng và người thừa kế hợp pháp theo đúng BLDS 2015.
- Kiểm tra tính hợp pháp của di chúc: Phát hiện sớm rủi ro di chúc vô hiệu trước khi thực hiện thủ tục.
- Soạn thảo văn bản thỏa thuận phân chia di sản: Đảm bảo đúng hình thức pháp lý, sẵn sàng công chứng và sang tên tại Văn phòng đăng ký đất đai.
- Đại diện khởi kiện tại Tòa án: Bảo vệ quyền lợi khách hàng trong các tranh chấp di sản phức tạp.
- Hỗ trợ thủ tục hành chính: Đồng hành từ Văn phòng công chứng đến Văn phòng đăng ký đất đai đến khi sang tên sổ đỏ hoàn tất.
Khi phải đối mặt với việc cách chia tài sản thừa kế trong gia đình có bất đồng, điều quan trọng là nắm đúng quyền lợi pháp lý và thực hiện đúng trình tự. Mỗi sai sót về hàng thừa kế hoặc bỏ sót quyền lợi nhóm 2/3 suất bắt buộc đều có thể khiến giao dịch bị vô hiệu về sau.
Một tình huống khác cũng thường gặp là khi anh em ruột nhận phần di sản là đất rồi muốn cho tặng lại cho nhau, lúc này câu hỏi anh em cho tặng đất có phải đóng thuế không cũng cần được làm rõ để tránh phát sinh nghĩa vụ tài chính ngoài dự kiến.
Nếu gia đình bạn đang gặp tranh chấp hoặc cần hỗ trợ làm thủ tục sang tên di sản, hãy liên hệ Luật sư thừa kế giỏi Nguyễn Thành Huân – Luật sư 11 để được tư vấn cụ thể về cách chia tài sản thừa kế theo từng tình huống thực tế.
