Nghe bài viết · 9 phút · Giọng đọc tạo bằng AI từ giọng Nhà đào tạo
Biên tập: Luật Sư 11 · Cập nhật 21/11/2026 · Đọc 11 phút
Án tích có thể hiểu là tình trạng pháp lý gắn với người bị kết án, trừ trường hợp pháp luật không coi là có tình trạng này. Theo khoản 1 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015, người được xóa án tích coi như chưa bị kết án.
Khái niệm án tích được hiểu như thế nào?
Án tích không đồng nghĩa với việc một người đang chấp hành hình phạt. Việc đã chấp hành xong hình phạt và việc được coi như chưa bị kết án là những vấn đề khác nhau, thể hiện qua khoản 1 Điều 69 và Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015.
Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015 không đưa ra một định nghĩa riêng, nhưng xác định hệ quả của việc được xóa và những trường hợp không bị coi là có tình trạng này. Vì vậy, khi xem xét một người, cần kiểm tra nội dung kết án, việc chấp hành bản án và điều kiện luật định, thay vì chỉ hỏi người đó đã ra tù hay chưa.
Bạn cũng cần phân biệt việc bị kết án với các vấn đề ở giai đoạn trước xét xử; bài giải đáp về việc có bị tạm giam ngay khi bị khởi tố không giúp tìm hiểu riêng nội dung đó.
Xóa án tích được hiểu như thế nào?
Xóa án tích là việc người bị kết án được coi như chưa bị kết án khi đáp ứng quy định pháp luật. Hệ quả này được khoản 1 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015 xác định trực tiếp:

“Người được xóa án tích coi như chưa bị kết án.”
Căn cứ: khoản 1 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015.
Đối với cá nhân, có thể phân biệt các cơ chế sau:
| Cơ chế | Đối tượng hoặc điều kiện phân biệt | Cách thức xác định |
|---|---|---|
| Đương nhiên được xóa | Người bị kết án không thuộc các chương bị loại trừ | Đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định |
| Xóa theo quyết định của Tòa án | Người bị kết án thuộc các chương luật quy định riêng | Tòa án xem xét và quyết định |
| Xóa trong trường hợp đặc biệt | Người có tiến bộ rõ rệt, đã lập công và có đề nghị phù hợp | Tòa án quyết định khi đủ điều kiện |
Đương nhiên được xóa án tích là cơ chế áp dụng khi người bị kết án đáp ứng các điều kiện tại Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015. Cơ chế này không áp dụng đối với các tội thuộc Chương XIII và Chương XXVI của Bộ luật Hình sự 2015.
Đối với những tội thuộc các chương vừa nêu, Tòa án xem xét tính chất của tội phạm, thái độ chấp hành pháp luật, thái độ lao động và các điều kiện tại khoản 2 Điều 71 Bộ luật Hình sự 2015.
Trường hợp đặc biệt đòi hỏi người bị kết án có tiến bộ rõ rệt, đã lập công và được cơ quan, tổ chức nơi công tác hoặc chính quyền địa phương nơi cư trú đề nghị. Người đó phải bảo đảm ít nhất một phần ba thời hạn tương ứng theo Điều 72 Bộ luật Hình sự 2015.
Án tích ảnh hưởng thế nào đến cá nhân?
Ảnh hưởng trực tiếp là người chưa được xóa chưa được hưởng hệ quả “coi như chưa bị kết án” tại khoản 1 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015. Việc ghi nhận tình trạng này và cách tính lại thời hạn nếu phạm tội mới cũng cần được quan tâm.

Cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp có trách nhiệm cập nhật thông tin về tình trạng của người bị kết án. Khi có yêu cầu và đủ điều kiện, cơ quan này cấp phiếu lý lịch tư pháp xác nhận không có án tích theo khoản 4 Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015. Đây là giấy tờ xác nhận tình trạng tương ứng của người yêu cầu theo quy định đó.
Nếu người chưa được xóa thực hiện hành vi phạm tội mới và bị kết án bằng bản án có hiệu lực pháp luật, thời hạn đối với lần kết án cũ phải tính lại. Mốc tính là ngày chấp hành xong hình phạt chính hoặc thời gian thử thách của bản án mới, hoặc ngày bản án mới hết thời hiệu thi hành, theo khoản 2 Điều 73 Bộ luật Hình sự 2015.
Không nên từ các quy định này suy ra rằng mọi người từng bị kết án đều bị cấm làm việc, học tập hay thực hiện mọi quyền dân sự. Các điều luật nêu trên không quy định những hạn chế chung như vậy.
Việc khắc phục hậu quả cũng cần xem xét riêng với điều kiện được xóa; bạn có thể đọc thêm bài trả tiền khắc phục có thoát tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không để phân biệt các câu hỏi pháp lý.
Những trường hợp nào không bị coi là có án tích?
Người bị kết án do lỗi vô ý về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và người được miễn hình phạt không bị coi là có án tích. Đây là quy định trực tiếp tại khoản 2 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015.

Khi đối chiếu quy định, cần xác định đúng các điều kiện:
- Người bị kết án do lỗi vô ý phải thuộc trường hợp tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng theo khoản 2 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015. Không thể chỉ dựa vào yếu tố vô ý để kết luận cho mọi loại tội.
- Người được miễn hình phạt thuộc diện không bị coi là có tình trạng này theo khoản 2 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015. Miễn hình phạt được hiểu là người bị kết án không phải chịu hình phạt.
Cần phân biệt miễn hình phạt với miễn chấp hành phần hình phạt còn lại. Trường hợp sau là việc không phải tiếp tục chấp hành phần hình phạt chưa thực hiện và được coi như đã chấp hành xong theo khoản 4 Điều 73 Bộ luật Hình sự 2015; không vì thế mà tự động thuộc diện tại khoản 2 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015.
Thời hạn xóa án tích được xác định ra sao?
Thời hạn được xác định căn cứ vào hình phạt chính đã tuyên theo khoản 1 Điều 73 Bộ luật Hình sự 2015. Hình phạt chính là hình phạt làm căn cứ tính thời hạn trong quy định này; hình phạt bổ sung là phần hình phạt người bị kết án còn phải hoàn thành nếu bản án có tuyên.

Trường hợp đương nhiên được xóa cần chờ bao lâu?
Người thuộc diện đương nhiên được xóa phải hoàn thành hình phạt bổ sung, các quyết định khác của bản án và không thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời hạn luật định. Thời hạn tính từ khi chấp hành xong hình phạt chính hoặc hết thời gian thử thách án treo:
- Thời hạn là 01 năm đối với cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù nhưng được hưởng án treo, theo điểm a khoản 2 Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015.
- Thời hạn là 02 năm đối với phạt tù đến 05 năm, theo điểm b khoản 2 Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015.
- Thời hạn là 03 năm đối với phạt tù từ trên 05 năm đến 15 năm, theo điểm c khoản 2 Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015.
- Thời hạn là 05 năm đối với phạt tù trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình nhưng đã được giảm án, theo điểm d khoản 2 Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015.
Nếu thời hạn của những hình phạt bổ sung được liệt kê tại khoản 2 Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015 dài hơn thời gian chờ tương ứng mà khoản này quy định, thời điểm hoàn tất được xác định khi chấp hành xong hình phạt bổ sung.
Trường hợp hết thời hiệu thi hành bản án, tức hết thời hạn để thi hành bản án theo cơ chế được điều luật đề cập, áp dụng điều kiện không phạm tội mới tại khoản 3 Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015.
Trường hợp cần Tòa án quyết định phải chờ bao lâu?
Người thuộc diện Tòa án quyết định phải hoàn thành hình phạt bổ sung, các quyết định khác của bản án và không phạm tội mới trong các thời hạn tương ứng:
- Thời hạn là 01 năm đối với cảnh cáo, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù nhưng được hưởng án treo, theo điểm a khoản 2 Điều 71 Bộ luật Hình sự 2015.
- Thời hạn là 03 năm đối với phạt tù đến 05 năm, theo điểm b khoản 2 Điều 71 Bộ luật Hình sự 2015.
- Thời hạn là 05 năm đối với phạt tù từ trên 05 năm đến 15 năm, theo điểm c khoản 2 Điều 71 Bộ luật Hình sự 2015.
- Thời hạn là 07 năm đối với phạt tù trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình nhưng đã được giảm án, theo điểm d khoản 2 Điều 71 Bộ luật Hình sự 2015.
Ngoại lệ về thời gian chấp hành quản chế, cấm cư trú, tước một số quyền công dân được thực hiện theo khoản 2 Điều 71 Bộ luật Hình sự 2015.
Câu hỏi thường gặp
Đã chấp hành xong hình phạt tù thì được coi như chưa bị kết án chưa?
Việc chấp hành xong hình phạt tù chưa đủ để kết luận. Người bị kết án còn phải đáp ứng điều kiện tương ứng tại Điều 70 hoặc Điều 71 Bộ luật Hình sự 2015.
Bị bác đơn thì khi nào được xin lại?
Người bị Tòa án bác đơn xin xóa án tích lần đầu chỉ được xin lại sau 01 năm kể từ ngày bị bác đơn (khoản 3 Điều 71 Bộ luật Hình sự); từ lần bị bác đơn thứ hai trở đi phải chờ 02 năm kể từ ngày bị bác đơn, theo khoản 3 Điều 71 Bộ luật Hình sự 2015.
Phạm nhiều tội thuộc các cơ chế khác nhau thì giải quyết thế nào?
Nếu có tội thuộc diện đương nhiên được xóa và có tội cần Tòa án quyết định, Tòa án căn cứ thời hạn tại Điều 71 để quyết định theo khoản 3 Điều 73 Bộ luật Hình sự 2015.
Khi đọc phân tích khung hình phạt tội giết người, người đọc cũng cần tách câu hỏi về hình phạt khỏi điều kiện được coi như chưa bị kết án.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH 2025) (còn hiệu lực): Điều 69, Điều 70, Điều 71, Điều 72, Điều 73
Luật Sư 11 hỗ trợ xác định điều kiện xóa án tích
Luật Sư 11 hỗ trợ đối chiếu bản án, việc chấp hành hình phạt và các nghĩa vụ còn lại để xác định điều kiện, mốc thời gian phù hợp. Bạn có thể liên hệ để được tư vấn trên cơ sở giấy tờ và tình tiết cụ thể của mình.
Thông tin mang tính tham khảo, cập nhật đến 21/11/2026. Mỗi vụ việc cần luật sư xem hồ sơ cụ thể.




