Khi bị thu hồi, giải tỏa không đúng trình tự, đòi bồi thường nhà đất khi bị giải tỏa trái luật là quyền hợp pháp để khôi phục công bằng và bảo vệ tài sản của người dân. Đây là thủ tục có nhiều bước, đòi hỏi nắm chắc hồ sơ, chứng cứ và mốc thời hạn. Theo luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc công ty Luật sư 11, việc chủ động kiểm tra căn cứ pháp lý của quyết định thu hồi, lưu trữ đầy đủ chứng từ và thiết lập chiến lược xử lý theo từng kịch bản là chìa khóa nâng cao khả năng được bồi thường đầy đủ. Bài viết này hệ thống hóa quyền lợi, quy trình, phương pháp xác định mức bồi thường, các vấn đề pháp lý thường gặp, cùng hướng dẫn khởi kiện để bạn có thể hành động đúng – nhanh – hiệu quả.
1) Quyền lợi của người dân khi bị giải tỏa trái luật
Người dân có quyền yêu cầu bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh, bao gồm giá trị quyền sử dụng đất, nhà và công trình trên đất, chi phí di dời, tạm cư, ngừng kinh doanh, tổn thất hợp lý khác. Trường hợp quyết định giải tỏa trái luật, bạn có quyền đề nghị hủy/thu hồi quyết định, khôi phục quyền sử dụng, đồng thời yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bồi thường và xin lỗi công khai nếu có căn cứ. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng để bảo vệ giá trị tài sản và ổn định đời sống.
Bên cạnh đó, người dân có quyền khiếu nại hành vi/quyết định hành chính sai phạm; quyền tiếp cận thông tin, hồ sơ thu hồi đất, phương án bồi thường; quyền mời luật sư bảo vệ quyền lợi từ giai đoạn làm việc ban đầu. “Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh” thường khuyến nghị đàm phán thiện chí nhưng song song chuẩn bị phương án tố tụng nếu không đạt được thỏa thuận hợp lý.
Khi nào nên kích hoạt yêu cầu bồi thường ngay?
Bạn nên lập tức gửi văn bản yêu cầu bồi thường khi: (i) có quyết định thu hồi không đúng thẩm quyền hoặc trình tự; (ii) phương án bồi thường thấp bất thường, thiếu căn cứ; (iii) việc cưỡng chế, di dời thực hiện trái quy định; (iv) có thiệt hại thực tế do hành vi giải tỏa gây ra. Việc hành động sớm giúp “đóng băng” chứng cứ, xác lập mốc thời hạn giải quyết, đồng thời tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho khiếu nại và khởi kiện về sau.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
2) Thủ tục đòi bồi thường nhà đất khi bị giải tỏa trái luật
Thủ tục gồm bốn nhóm việc: rà soát tính hợp pháp; xây dựng hồ sơ thiệt hại; khiếu nại/đàm phán; khởi kiện nếu cần. Đầu tiên, kiểm tra thẩm quyền ban hành, căn cứ quy hoạch/kế hoạch sử dụng đất, trình tự lấy ý kiến, niêm yết phương án bồi thường, mốc thời gian và biên bản làm việc. Nếu phát hiện sai sót, lập bảng liệt kê, đánh số tài liệu để xuất trình.
Kế đến, xây dựng hồ sơ thiệt hại “2 lớp”: (i) tài sản – quyền sử dụng đất, nhà, công trình, cây trồng, vật nuôi; (ii) chi phí phát sinh – tạm cư, di dời, gián đoạn kinh doanh, lãi vay, doanh thu bị mất có chứng cứ. Thu thập hóa đơn, hợp đồng thuê nhà tạm, chứng từ vận chuyển, biên nhận sửa chữa, hình ảnh – video hiện trạng, định giá độc lập nếu cần.
Nộp đơn yêu cầu bồi thường/đề nghị xem xét lại phương án đến cơ quan có thẩm quyền (thường là UBND cấp huyện/tỉnh hoặc cơ quan bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được ủy quyền). Trong đơn nêu rõ hành vi/quyết định trái luật, thiệt hại cụ thể, căn cứ bồi thường và mức yêu cầu; đính kèm danh mục chứng cứ. Theo dõi phiếu hẹn, yêu cầu trả lời bằng văn bản. Nếu không đồng ý kết quả giải quyết, chuyển sang khiếu nại tiếp hoặc khởi kiện tòa án có thẩm quyền.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
3) Cách xác định mức bồi thường hợp lý
Mức bồi thường cần phản ánh giá trị thị trường của đất và tài sản tại thời điểm bị ảnh hưởng, không chỉ là bảng giá nhà nước. Bạn có thể đề nghị thẩm định độc lập để tham chiếu cùng khung giá, hệ số điều chỉnh, dữ liệu giao dịch lân cận. Với tài sản gắn liền trên đất, áp dụng phương pháp chi phí – khấu hao; với thiệt hại kinh doanh, dùng dòng tiền bị gián đoạn có chứng từ kế toán, hợp đồng, sổ sách.
Đừng bỏ sót chi phí hợp lý như thuê nhà tạm, di dời, ngừng sản xuất, chi phí pháp lý, lãi vay phát sinh do đình trệ. Nên lượng hóa bằng con số, lập bảng tính kèm chứng cứ. Theo Luật sư 11, việc chuẩn bị “bộ tính toán minh bạch” (bảng giá trị tài sản, phụ lục chi phí) là cơ sở thuyết phục trong đàm phán và trước tòa.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
4) FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể vừa khiếu nại vừa khởi kiện không?
Bạn có thể khiếu nại trước; nếu kết quả không thỏa đáng hoặc hết thời hạn mà không được giải quyết thì chuyển sang khởi kiện. Trong tình huống khẩn cấp, có thể chuẩn bị hồ sơ khởi kiện song song để không bị quá hạn. Nội dung đơn cần nêu rõ thiệt hại và căn cứ đòi bồi thường nhà đất khi bị giải tỏa trái luật.
Nếu bảng giá nhà nước thấp hơn thị trường thì làm sao đàm phán?
Hãy đề nghị tham chiếu dữ liệu giao dịch thực tế, hệ số điều chỉnh, báo cáo thẩm định độc lập. Trình bày bảng so sánh giá, ảnh hiện trạng, chi phí hợp lý phát sinh. Đây là công cụ quan trọng để bảo vệ mức bồi thường sát thực tế khi bạn đòi bồi thường nhà đất khi bị giải tỏa trái luật.
Tôi không có nhiều chứng từ chi phí tạm cư thì có yêu cầu được không?
Vẫn có thể, nhưng nên khẩn trương bổ sung chứng cứ: hợp đồng thuê nhà, chuyển khoản, biên lai; nếu thiếu, lập xác nhận của chủ nhà kèm ảnh/video, nhân chứng. Càng đủ chứng từ, khả năng đạt mức bồi thường hợp lý càng cao trong hồ sơ đòi bồi thường nhà đất khi bị giải tỏa trái luật.
5) Kết luận
Trọng tâm để bảo vệ quyền lợi là: rà soát tính hợp pháp của quyết định, lượng hóa đầy đủ thiệt hại, đàm phán dựa trên chứng cứ và sẵn sàng khởi kiện khi cần. Hãy biến hồ sơ của bạn thành “bảng điều khiển” rõ ràng: tài liệu – mốc thời gian – thiệt hại – yêu cầu. Khi gặp khúc mắc, hãy tham vấn sớm; theo luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc công ty Luật sư 11, sự chuẩn bị bài bản giúp tiết kiệm hàng tháng giải quyết và tăng xác suất thành công. Để được hỗ trợ chuyên sâu từ “Luật sư 11”, bạn có thể
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
