Trong thực tế đấu tranh phòng chống tham nhũng, “nhận hối lộ” và “đưa hối lộ” là hai hành vi luôn đi đôi với nhau nhưng lại có tính chất và mức độ nguy hiểm khác nhau. Việc hiểu rõ điểm giống và khác nhau giữa hai tội danh này không chỉ giúp người dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật mà còn giúp các doanh nghiệp, tổ chức chủ động phòng tránh các rủi ro pháp lý đáng tiếc. Trong bài viết này, đội ngũ Luật sư 11 sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành.
1. Điểm giống nhau giữa tội nhận hối lộ và tội đưa hối lộ
Dù là hai hành vi trái ngược nhau về vai trò, nhưng xét về bản chất pháp lý, cả tội nhận hối lộ (Điều 354) và tội đưa hối lộ (Điều 364) đều có những điểm chung cốt yếu.
- Về khách thể: Cả hai tội danh này đều xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức, làm suy yếu uy tín của bộ máy Nhà nước và gây ảnh hưởng xấu đến trật tự quản lý hành chính.
- Về mặt chủ quan: Người phạm tội ở cả hai tội danh đều thực hiện hành vi với lỗi cố ý trực tiếp. Nghĩa là họ nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm, thấy trước hậu quả nhưng vẫn mong muốn thực hiện để đạt được lợi ích nhất định.
- Về lợi ích vật chất: Của hối lộ thường là tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên (hoặc dưới mức này nếu thuộc các điều kiện đặc biệt như đã bị xử lý kỷ luật).
- Về lợi ích phi vật chất: Cả hai tội danh hiện nay đều đã bổ sung quy định xử lý đối với trường hợp hối lộ bằng “lợi ích phi vật chất” (ví dụ: hối lộ bằng tình dục, vị trí công tác, hoặc các lợi ích tinh thần khác).
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
2. Sự khác biệt căn bản giữa tội nhận hối lộ và tội đưa hối lộ
Điểm mấu chốt để phân biệt hai tội danh này nằm ở chủ thể thực hiện và hành vi khách quan cụ thể.
2.1. Chủ thể của tội phạm
Đây là điểm khác biệt rõ rệt nhất. Đối với tội nhận hối lộ, chủ thể bắt buộc phải là người có chức vụ, quyền hạn. Họ là người do bổ nhiệm, bầu cử, hợp đồng hoặc một hình thức khác, được giao thực hiện một nhiệm vụ, quyền hạn nhất định. Đặc biệt, theo quy định mới, chủ thể nhận hối lộ có thể thuộc cả khối Nhà nước và khối doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước.
Ngược lại, chủ thể của tội đưa hối lộ rộng hơn. Bất kỳ người nào có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo luật định đều có thể trở thành chủ thể của tội này. Họ có thể là cá nhân bình thường, hoặc thậm chí là người có chức vụ nhưng dùng tài sản của Nhà nước để đưa hối lộ.
2.2. Hành vi khách quan và cấu thành tội phạm
Hành vi của người nhận hối lộ là lợi dụng chức vụ, quyền hạn để nhận hoặc sẽ nhận lợi ích nhằm thực hiện hoặc không thực hiện một việc theo yêu cầu của người đưa. Hành vi này có thể thực hiện trực tiếp hoặc qua trung gian.
Trong khi đó, hành vi của người đưa hối lộ là đã đưa hoặc sẽ đưa lợi ích cho người có chức vụ hoặc tổ chức khác để yêu cầu họ làm (hoặc không làm) một việc vì lợi ích của mình. Điểm đặc biệt cần lưu ý là hành vi “sẽ đưa” hoặc “sẽ nhận” (hứa hẹn) cũng đã đủ yếu tố để cấu thành tội phạm, dù việc chuyển giao lợi ích thực tế chưa diễn ra.
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
3. Khung hình phạt và các quy định khoan hồng
Mức hình phạt cho tội nhận hối lộ nghiêm khắc hơn rất nhiều so với tội đưa hối lộ do tính chất xâm phạm nghiêm trọng đến đạo đức công vụ.
- Tội nhận hối lộ (Điều 354): Mức án thấp nhất từ 02 năm tù và cao nhất có thể lên đến tù chung thân hoặc tử hình đối với trường hợp của hối lộ trị giá từ 1 tỷ đồng trở lên hoặc gây thiệt hại 5 tỷ đồng trở lên.
- Tội đưa hối lộ (Điều 364): Mức án có thể bắt đầu bằng phạt tiền từ 20 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Mức án tù cao nhất là 20 năm đối với trường hợp đưa hối lộ từ 1 tỷ đồng trở lên.
Góc nhìn luật sư: Theo Luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc Công ty Luật sư 11, một điểm cực kỳ quan trọng người dân cần biết là chính sách khoan hồng đặc biệt đối với người đưa hối lộ. Người bị ép buộc đưa hối lộ mà chủ động khai báo trước khi bị phát giác thì được coi là không có tội và được trả lại tài sản đã đưa. Ngay cả khi không bị ép buộc nhưng chủ động khai báo sớm, người đưa hối lộ cũng có thể được miễn trách nhiệm hình sự. Đây là quy định nhằm khuyến khích việc tố giác tội phạm tham nhũng.
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
4.1. Đưa hối lộ dưới 2 triệu đồng có bị đi tù không? Thông thường, của hối lộ phải từ 2 triệu đồng trở lên mới cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, nếu hành vi đưa hối lộ dưới 2 triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc người thực hiện đã bị xử lý hành chính về hành vi này thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
4.2. Người trung gian chuyển tiền hối lộ thì phạm tội gì? Người đứng giữa chuyển giao tiền, tài sản hối lộ giữa người đưa và người nhận sẽ bị truy cứu về “Tội môi giới hối lộ” theo Điều 365 Bộ luật Hình sự. Hình phạt cao nhất cho tội danh này là 15 năm tù.
5. Kết luận
Việc phân biệt rõ tội nhận hối lộ và đưa hối lộ giúp chúng ta thấy được sự nghiêm khắc của pháp luật đối với những người thoái hóa biến chất trong bộ máy quyền lực, đồng thời mở ra con đường tự thú, lập công chuộc tội cho những người lỡ bước. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về các vấn đề pháp lý liên quan đến hình sự hoặc tham nhũng, hãy tìm đến một Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh để được tư vấn chính xác. Luật sư 11 luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn để bảo vệ quyền lợi hợp pháp tốt nhất.
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Email: nguyenthanhhuan@luatsu11.vn
Địa chỉ: 120–122 Điện Biên Phủ, phường Tân Định, TP.HCM
