Nhiều người tìm “luật thừa kế mới nhất” và nghĩ rằng năm 2026 có một “Luật thừa kế” riêng. Thực tế, chế định thừa kế hiện vẫn nằm trong Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS 2015), và khi áp dụng năm 2026 cần chú ý thêm một số quy định liên quan (đặc biệt với di sản là nhà đất).
Dưới đây là 7 điểm cốt lõi bạn nên nắm để tránh sai ngay từ bước đầu, giảm nguy cơ tranh chấp và “kẹt hồ sơ” khi đi công chứng/khai nhận di sản.
1) Luật thừa kế mới nhất 2026 đang được hiểu đúng là gì?
Về mặt pháp lý, năm 2026 không có một “Luật thừa kế” độc lập. “Luật thừa kế” mà mọi người hay gọi thực chất là các quy định về thừa kế trong BLDS 2015 (các chương về thừa kế).
Vì vậy, khi bạn hỏi “điểm mới, áp dụng 2026”, cần hiểu theo hướng:
- Khung nền vẫn là BLDS 2015 (điều kiện di chúc, hàng thừa kế, thời hiệu, nghĩa vụ tài sản…)
- Điểm cần lưu ý khi áp dụng năm 2026 thường nằm ở luật liên quan và thủ tục thực tế (đặc biệt nhà đất, đăng ký biến động, hồ sơ chứng minh quan hệ…).
2) Điểm cốt lõi số 1: Xác định “thời điểm mở thừa kế” để tính mọi mốc quan trọng
Trong thừa kế, sai “mốc thời gian” là sai hàng loạt:
- Tính thời hiệu yêu cầu chia di sản
- Xác định ai còn sống để được hưởng thừa kế
- Xác định di chúc có hiệu lực hay không (theo tình trạng năng lực, ý chí tại thời điểm lập…)
Nguyên tắc thực tiễn: hãy chuẩn bị tối thiểu giấy chứng tử (hoặc trích lục) và giấy tờ tài sản để khóa mốc mở thừa kế trước khi đi các bước tiếp theo.
3) Điểm cốt lõi số 2: Luôn phân biệt “thừa kế theo di chúc” và “thừa kế theo pháp luật”
Đây là “ngã rẽ” quyết định cách chia.
- Theo di chúc: ưu tiên ý chí người để lại di sản, nhưng di chúc phải hợp pháp và vẫn có các trường hợp “không được tước hoàn toàn” (xem mục 5).
- Theo pháp luật: áp dụng khi không có di chúc, di chúc không hợp pháp, người thừa kế theo di chúc không còn, từ chối nhận… (các tình huống rất hay gặp trong tranh chấp).
Mẹo “đọc nhanh hồ sơ”: hễ có di chúc thì đừng vội chia, hãy kiểm tra hình thức (văn bản/miệng), người làm chứng, năng lực, và tài sản có thuộc quyền định đoạt hay đang là tài sản chung.
4) Điểm cốt lõi số 3: Hàng thừa kế và nguyên tắc “cùng hàng hưởng bằng nhau”
Khi chia theo pháp luật, cần nhớ 2 điều:
- Hàng thừa kế (thứ nhất, thứ hai, thứ ba) được xác định rõ theo BLDS 2015.
- Người cùng hàng hưởng phần bằng nhau; chỉ khi hàng trước không còn/không có quyền/từ chối… thì mới xét hàng sau.
Sai lầm phổ biến: tưởng “con trưởng” hoặc “người ở với cha mẹ” mặc nhiên được nhiều hơn. Thực tế, muốn khác đi phải có căn cứ (di chúc hợp pháp, thỏa thuận phân chia hợp lệ, chứng minh công sức đóng góp theo cách luật cho phép…).
5) Điểm cốt lõi số 4: “Phần thừa kế bắt buộc” – di chúc không phải lúc nào cũng quyết định hết
Nhiều tranh chấp bùng lên vì câu: “Cha/mẹ đã di chúc cho anh A hết rồi”.
Bạn cần lưu ý nhóm người có thể được bảo vệ bởi phần thừa kế bắt buộc (thường gặp: con chưa thành niên, người không có khả năng lao động…). Nghĩa là dù có di chúc, vẫn có trường hợp pháp luật buộc phải dành cho họ một phần tối thiểu theo quy định.
Kinh nghiệm xử lý: trước khi “làm mạnh” bằng di chúc, nên rà lại xem có người thuộc diện này hay không. Nếu có, hướng giải quyết thường là thỏa thuận để tránh kiện tụng kéo dài.
6) Điểm cốt lõi số 5: Nghĩa vụ tài sản của người chết và thứ tự ưu tiên thanh toán
Một hiểu nhầm rất nguy hiểm: “Nhận di sản rồi mới tính nợ”.
Thông thường, di sản còn liên quan:
- Nợ vay
- Nghĩa vụ thuế/phí
- Chi phí mai táng hợp lý
- Nghĩa vụ khác phát sinh hợp pháp
Thực tế giải quyết tranh chấp, bên nào nắm chứng cứ nghĩa vụ tài sản rõ ràng sẽ chiếm lợi thế khi phân chia. Nếu gia đình có khoản nợ, đừng né; hãy chuẩn hóa giấy tờ và tính vào phương án chia ngay từ đầu.
7) Điểm cốt lõi số 6: Thời hiệu thừa kế – đừng để “quá hạn rồi mới đi kiện”
BLDS 2015 có các mốc thời hiệu quan trọng (ví dụ: yêu cầu chia di sản theo loại tài sản…). Việc “để lâu cho yên chuyện” có thể khiến bạn mất quyền yêu cầu hoặc làm thế vụ việc khi ra tòa/công chứng trở nên rất khó.
Lời khuyên thực tế: nếu di sản là bất động sản, hãy xử lý sớm và song song:
- Khóa hồ sơ nhân thân (quan hệ thừa kế)
- Khóa hồ sơ tài sản (giấy chứng nhận, hiện trạng, tranh chấp, kê biên…).
8) Điểm cốt lõi số 7: “Điểm mới khi áp dụng 2026” – đặc biệt với di sản là nhà đất
Năm 2026, cái “mới” mà người dân thường cảm nhận rõ nhất không nằm ở BLDS 2015, mà nằm ở yêu cầu thủ tục khi di sản là quyền sử dụng đất/nhà ở.
Theo quy định liên quan đến đăng ký biến động đất đai, trường hợp nhận thừa kế quyền sử dụng đất thường phải làm thủ tục đăng ký biến động và có mốc thời hạn nhất định (nhiều hồ sơ bị chậm vì không để ý mốc này).
Ngoài ra, khi làm thừa kế nhà đất, các “điểm nghẽn” hay gặp năm 2026 gồm:
- Thiếu giấy tờ chứng minh quan hệ (nhất là trường hợp con riêng, con nuôi, thay đổi thông tin hộ tịch)
- Tài sản là tài sản chung vợ chồng nhưng giấy chứng nhận đứng 1 người
- Đất đang có tranh chấp/đang bị kê biên/đang vướng nghĩa vụ thi hành án.
Các nhánh tình huống thường gặp và hướng xử lý (đọc nhanh)
Trường hợp 1: Không có di chúc, gia đình muốn “tự chia” cho nhanh
Bạn vẫn nên làm theo hướng khai nhận/thỏa thuận phân chia đúng thủ tục, vì “tự chia” nhưng không sang tên được thì sau này dễ phát sinh tranh chấp.
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Trường hợp 2: Có di chúc nhưng người thân nghi ngờ “không minh mẫn” hoặc “bị ép”
Trọng tâm là chứng cứ tại thời điểm lập di chúc: hồ sơ y tế, người làm chứng, quá trình lập và ký, bối cảnh lập di chúc. Đừng tranh cãi cảm tính; hãy đi theo “đường chứng cứ”.
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Trường hợp 3: Di sản là nhà đất, đã chia xong nhưng chưa làm thủ tục sang tên
Càng để lâu càng rủi ro: thay đổi nhân khẩu, người thừa kế mất, phát sinh tranh chấp, hoặc hồ sơ đất có biến động. Nên ưu tiên hoàn tất thủ tục theo lộ trình: văn bản thừa kế → nghĩa vụ tài chính → đăng ký biến động/sang tên.
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Góc nhìn luật sư: 3 cảnh báo giúp tránh tranh chấp “leo thang”
Theo Luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc Công ty Luật sư 11, tranh chấp thừa kế thường nặng nhất ở 3 điểm: (1) thiếu giấy tờ nhân thân, (2) nhầm tài sản riêng – tài sản chung, (3) chậm thủ tục nhà đất dẫn đến “kẹt” sang tên.
Một vài cảnh báo thực tế:
- Đừng chờ “mọi người đồng ý miệng” rồi mới làm hồ sơ; hãy lập văn bản càng sớm càng tốt.
- Nếu có dấu hiệu người lập di chúc sức khỏe yếu, nên ưu tiên hình thức lập di chúc chặt chẽ để giảm rủi ro bị vô hiệu.
- Với nhà đất, hãy để ý yêu cầu thủ tục và mốc thời hạn; sai ở thủ tục thường làm bạn tốn thời gian hơn cả tranh luận đúng-sai.
Nếu bạn cần người đồng hành xử lý hồ sơ theo hướng gọn, đúng, hạn chế xung đột, có thể tìm một Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh để rà soát từ đầu.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
1) Có “Luật thừa kế” riêng áp dụng 2026 không?
Không. Quy định thừa kế chủ yếu nằm trong BLDS 2015; khi áp dụng 2026 cần lưu ý thêm quy định thủ tục liên quan (nhất là nhà đất).
2) Di chúc viết tay có giá trị không?
Có thể có, nếu đáp ứng điều kiện hợp pháp (năng lực, ý chí tự nguyện, nội dung/hình thức phù hợp). Trường hợp phức tạp nên rà kỹ chứng cứ.
3) Chia xong di sản nhà đất nhưng chưa sang tên có sao không?
Rất dễ phát sinh rủi ro thủ tục và tranh chấp. Nên hoàn tất các bước đăng ký biến động/sang tên theo quy định liên quan.
Kết luận
Tóm lại, Luật thừa kế mới nhất 2026 về bản chất vẫn bám theo BLDS 2015, nhưng “khác biệt khi áp dụng” nằm ở cách bạn chốt mốc thời gian, xác định đúng diện thừa kế, kiểm tra di chúc hợp pháp, xử lý nghĩa vụ tài sản, và đặc biệt là thủ tục với nhà đất. Nếu cần người rà soát hồ sơ và đi đúng trình tự để giảm rủi ro, bạn có thể làm việc với Luật sư 11; đồng thời, Theo Luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc Công ty Luật sư 11, việc chuẩn hóa giấy tờ ngay từ đầu là cách tiết kiệm thời gian và giảm xung đột hiệu quả nhất.
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Liên hệ với hotline Luật sư 11 để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Điện thoại: 0979800000
Email: nguyenthanhhuan@luatsu11.vn
Địa chỉ: 120–122 Điện Biên Phủ, phường Tân Định, Quận 1, TP.HCM
