Trong nhiều trường hợp, người mất không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp lệ. Khi đó, hàng thừa kế theo pháp luật sẽ được áp dụng để xác định ai là người được hưởng di sản.
Việc hiểu đúng thứ tự thừa kế rất quan trọng. Nó giúp tránh tranh chấp trong gia đình và đảm bảo việc phân chia tài sản đúng quy định. Theo kinh nghiệm của Luật sư 11, phần lớn tranh chấp thừa kế xuất phát từ việc hiểu sai về hàng thừa kế.
Hàng thừa kế theo pháp luật là gì?
Hàng thừa kế theo pháp luật là thứ tự những người được quyền hưởng di sản khi việc thừa kế được chia theo quy định của pháp luật, thay vì theo di chúc.
Theo quy định của Bộ luật Dân sự, những người cùng một hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.
Việc áp dụng thừa kế theo pháp luật xảy ra trong các trường hợp phổ biến như:
- Người chết không để lại di chúc
- Di chúc không hợp pháp
- Người được chỉ định trong di chúc không còn sống
- Di chúc không định đoạt toàn bộ tài sản
Trong các trường hợp này, di sản sẽ được chia theo thứ tự các hàng thừa kế được pháp luật quy định.
Các hàng thừa kế theo pháp luật
Theo Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế theo pháp luật gồm 3 hàng chính.
Hàng thừa kế thứ nhất
Hàng thừa kế thứ nhất bao gồm:
- Vợ hoặc chồng của người chết
- Cha đẻ, mẹ đẻ
- Cha nuôi, mẹ nuôi
- Con đẻ, con nuôi
Những người trong hàng này được ưu tiên hưởng di sản trước. Nếu vẫn còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất thì những hàng thừa kế sau không được hưởng.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Hàng thừa kế thứ hai
Nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất, di sản sẽ được chia cho hàng thừa kế thứ hai, gồm:
- Ông nội, bà nội
- Ông ngoại, bà ngoại
- Anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết
- Cháu ruột (con của anh, chị, em ruột của người chết)
Trong thực tế, nhiều người nhầm rằng cháu luôn được hưởng thừa kế, nhưng điều này chỉ xảy ra khi không còn người ở hàng thừa kế thứ nhất hoặc có trường hợp thừa kế thế vị.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Hàng thừa kế thứ ba
Hàng thừa kế thứ ba bao gồm:
- Cụ nội, cụ ngoại
- Bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột
- Cháu ruột (con của bác, chú, cậu, cô, dì)
- Chắt ruột của người chết
Trong thực tế, việc chia thừa kế đến hàng thứ ba không phổ biến, vì đa số trường hợp vẫn còn người thuộc hai hàng thừa kế đầu.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Nguyên tắc chia di sản theo hàng thừa kế
Khi áp dụng hàng thừa kế theo pháp luật, cần tuân theo các nguyên tắc sau:
Chỉ khi không còn người ở hàng trước mới xét hàng sau
Ví dụ:
- Nếu vẫn còn vợ và con, thì anh chị em ruột sẽ không được hưởng thừa kế.
- Chỉ khi không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất, di sản mới được chuyển sang hàng thứ hai.
Những người cùng hàng được hưởng bằng nhau
Nếu có nhiều người cùng một hàng thừa kế, di sản sẽ được chia đều cho tất cả.
Ví dụ:
Người chết để lại:
- Vợ
- 2 người con
Di sản sẽ được chia 3 phần bằng nhau.
Người từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng
Trong một số trường hợp, người thuộc hàng thừa kế có thể:
- Từ chối nhận di sản
- Bị tước quyền thừa kế
- Không còn sống tại thời điểm mở thừa kế
Khi đó, phần di sản sẽ được chia lại cho những người còn lại trong cùng hàng thừa kế.
Góc nhìn luật sư về tranh chấp hàng thừa kế
Trong thực tế giải quyết tranh chấp thừa kế, việc xác định đúng hàng thừa kế theo pháp luật là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất.
Theo Luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc Công ty Luật sư 11, nhiều vụ kiện kéo dài nhiều năm chỉ vì các bên hiểu sai thứ tự thừa kế hoặc không xác định đầy đủ người thuộc hàng thừa kế.
Một số vấn đề thường gây tranh chấp gồm:
- Xác định con nuôi có được hưởng thừa kế hay không
- Con riêng của vợ hoặc chồng
- Trường hợp cháu được hưởng thừa kế thế vị
- Tranh chấp về tài sản chung vợ chồng trước khi chia thừa kế
Vì vậy, khi xử lý các vụ việc thừa kế, các Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh thường khuyến nghị cần xác định rõ:
- Di sản của người chết là bao nhiêu
- Những ai thuộc hàng thừa kế
- Có áp dụng thừa kế thế vị hay không
Việc này giúp tránh tranh chấp và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên.
Câu hỏi thường gặp về hàng thừa kế theo pháp luật
Cháu có được hưởng thừa kế của ông bà không?
Có thể. Cháu sẽ được hưởng thừa kế nếu cha hoặc mẹ của cháu (là con của người chết) đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm, khi đó áp dụng thừa kế thế vị.
Anh chị em ruột có được hưởng thừa kế không?
Chỉ khi không còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, thì anh chị em ruột mới được hưởng di sản.
Con nuôi có được hưởng thừa kế không?
Có. Theo quy định pháp luật, con nuôi hợp pháp có quyền thừa kế giống như con ruột.
Kết luận
Hiểu đúng hàng thừa kế theo pháp luật là bước quan trọng để xác định ai được hưởng di sản và tránh tranh chấp trong gia đình. Thứ tự thừa kế luôn được xác định từ hàng thứ nhất đến hàng thứ ba, và chỉ khi không còn người ở hàng trước mới chuyển sang hàng sau.
Trong nhiều trường hợp phức tạp như thừa kế thế vị, con nuôi, con riêng hoặc tài sản chung vợ chồng, việc áp dụng pháp luật có thể không đơn giản. Vì vậy, người dân thường tìm đến Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh như Luật sư 11 để được hướng dẫn đúng quy định.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
