Chia Sẻ Bài Viết Xúc Phạm: Trách Nhiệm Tội Làm Nhục Ra Sao Trong Luật Pháp Việt Nam

Trong thời đại số, chia sẻ bài viết xúc phạm không chỉ làm tổn hại danh dự – nhân phẩm mà còn có thể kéo theo trách nhiệm hình sự, hành chính và dân sự. Bài viết này hệ thống hóa quy định cốt lõi, các tình huống thường gặp và lộ trình xử lý thực tế để bạn bảo vệ mình và hành xử đúng luật. Tham chiếu thực tiễn dịch vụ của Luật sư 11 và kinh nghiệm của Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh, nội dung dưới đây đi thẳng vào điểm pháp lý mấu chốt, tránh lan man.

1) Khái niệm và điểm pháp lý mấu chốt

• Thế nào là hành vi? Chia sẻ/lan truyền nội dung (bài viết, hình ảnh, video, bình luận) có tính chất xúc phạm, bôi nhọ danh dự – nhân phẩm người khác.

• Khung pháp lý chính: Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi có thể bị xem xét theo tội Làm nhục người khác (Điều 155 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2025), đồng thời có thể phát sinh xử phạt hành chính về thông tin sai sự thật và trách nhiệm bồi thường thiệt hại về dân sự.

• Yếu tố quyết định:

  1. Nội dung mang tính xúc phạm rõ ràng;

  2. Phạm vi, mức độ lan truyền;

  3. Lỗi chủ quan (biết rõ tính xúc phạm/sai sự thật vẫn chia sẻ);

  4. Hậu quả thực tế đối với nạn nhân (tổn hại tinh thần, vật chất, uy tín xã hội).

Lưu ý: Chia sẻ lại (repost/forward) vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm nếu bạn nhận thức được nội dung xúc phạm nhưng vẫn phát tán. Luật sư 11 thường gặp nhầm lẫn rằng “không phải người viết gốc thì vô can” – đây là hiểu sai phổ biến.

2) Khi nào việc chia sẻ có thể bị xử lý hình sự?

Ba nhóm tình huống dẫn đến rủi ro hình sự cao:

(i) Nội dung xúc phạm nghiêm trọng, lan truyền rộng
Ví dụ: dùng từ ngữ hạ nhục, bịa đặt đời tư/đạo đức/nghề nghiệp, gắn người thật danh tính rõ ràng; bài viết đạt tương tác lớn, bị chụp màn hình – lưu bản sao.

(ii) Cố ý tiếp tay phát tán
Biết rõ sai sự thật, đã được cảnh báo/gỡ bài nhưng tiếp tục chia sẻ, kêu gọi người khác phát tán.

(iii) Gây hậu quả rõ rệt
Nạn nhân bị ảnh hưởng công việc, quan hệ xã hội, sức khỏe tinh thần; có chứng cứ về thiệt hại.

H3: Repost/forward có phạm tội không?

Có thể nếu bạn biết (hoặc buộc phải biết) nội dung xúc phạm và vẫn phát tán. Ngược lại, nếu chia sẻ kèm đính chính, phê phán hành vi xúc phạm và hướng người đọc tới thông tin chính xác, rủi ro giảm đáng kể. Quan trọng nhất là không góp phần lan truyền nội dung xấu.

H3: Chia sẻ trong “nhóm kín” có an toàn?

Không hẳn. “Kín” về quyền truy cập không đồng nghĩa kín về rủi ro pháp lý. Nội dung vẫn có thể bị chụp lại, phát tán công khai, trở thành chứng cứ. Đừng chủ quan với nhóm nội bộ, chat lớp, nhóm công ty.

H3: Đã xóa bài có còn bị xử lý?

Có. Dấu vết số (cache, log, ảnh chụp màn hình, bản sao lưu) thường vẫn tồn tại. Việc tự nguyện gỡ bài, xin lỗi, hợp tác khắc phục giúp giảm nhẹ nhưng không mặc nhiên miễn trách nhiệm.

3) Chế tài có thể áp dụng

• Hình sự (Điều 155 BLHS): Phạt tiền/cảnh cáo/cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù (tùy trường hợp cụ thể, tình tiết tăng nặng – giảm nhẹ, hậu quả).

• Hành chính: Phạt về hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin bịa đặt, xúc phạm danh dự, gây ảnh hưởng trật tự an toàn xã hội trên môi trường mạng.

• Dân sự: Yêu cầu bồi thường thiệt hại (tổn thất tinh thần, chi phí khắc phục, tổn thất thu nhập…), buộc xin lỗi – cải chính công khai và gỡ bỏ nội dung vi phạm.

Thực tiễn, một vụ việc có thể đi song song cả ba “đường”: tố giác hình sự, xử phạt hành chính đối với phần vi phạm cụ thể, và khởi kiện dân sự để bồi thường. Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh khuyến nghị cân nhắc chiến lược theo mục tiêu ưu tiên (ngừng lan truyền, khôi phục danh dự, hay bồi thường).

4) Quy trình xử lý khi bạn là nạn nhân

Bước 1 – Cố định chứng cứ số:
Chụp màn hình toàn khung hình, quay màn hình, lưu URL, thời gian đăng, số tương tác; trích xuất đường dẫn bài viết, sao lưu bản gốc (sử dụng công cụ lưu trang).

Bước 2 – Yêu cầu gỡ bỏ/đính chính:
Gửi yêu cầu cho người đăng, quản trị nhóm/trang và nền tảng; nêu rõ nội dung vi phạm, đường link, yêu cầu gỡ và thời hạn phản hồi.

Bước 3 – Đề nghị nền tảng can thiệp:
Báo cáo (report) theo danh mục xúc phạm/hate/harassment; đính kèm bằng chứng, giấy tờ chứng minh danh tính – quyền lợi bị xâm phạm.

Bước 4 – Tố giác/khởi kiện:

• Tố giác tội phạm tới cơ quan điều tra nơi xảy ra hành vi hoặc nơi cư trú của nạn nhân/người vi phạm.

• Khởi kiện dân sự yêu cầu bồi thường, xin lỗi – cải chính công khai, buộc gỡ nội dung.

Bước 5 – Truy vết, định danh tài khoản ẩn danh:
Qua yêu cầu hỗ trợ từ nền tảng, nhà mạng, cơ quan điều tra theo trình tự pháp luật.

H3: Mẫu khung nội dung “Yêu cầu gỡ bỏ”

• Tôi là…; nội dung tại … đã xúc phạm danh dự – nhân phẩm của tôi.

• Yêu cầu: gỡ bỏ trong … giờ; đăng đính chính – xin lỗi công khai; chấm dứt phát tán.

• Nếu không thực hiện, tôi sẽ tố giác và/hoặc khởi kiện theo quy định.

5) Phòng ngừa rủi ro cho cá nhân & doanh nghiệp

• Nguyên tắc 3 kiểm: kiểm chứng nguồn – kiểm tra ngữ cảnh – kiểm tra hậu quả pháp lý trước khi bấm “Share”.

• Không chia sẻ nội dung về đời tư người khác khi chưa có căn cứ chắc chắn và sự đồng ý hợp pháp.

• Thiết lập quy tắc truyền thông nội bộ: hướng dẫn xử lý khủng hoảng, đầu mối phê duyệt nội dung nhạy cảm, nhật ký quyết định.

• Đào tạo định kỳ về pháp luật mạng, quyền nhân thân; mô phỏng tình huống; cập nhật án lệ – thực tiễn.

• Cơ chế phản hồi nhanh: kịch bản gỡ nội dung, thông cáo xin lỗi, quy trình lưu bằng chứng; liên hệ sẵn với Luật sư 11 để được hỗ trợ khi phát sinh sự cố.

• Tự bảo vệ hình ảnh số: dùng cài đặt riêng tư, cảnh báo sử dụng trái phép hình ảnh, watermark phù hợp (không lạm dụng).

  

6) Góc nhìn luật sư

Theo Luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc Công ty Luật sư 11, ranh giới giữa “tự do bày tỏ” và “xúc phạm danh dự – nhân phẩm” trên môi trường mạng rất mỏng. Chìa khóa là nhận thức rủi ro trước khi chia sẻ, phản hồi có trách nhiệm (đính chính, không khuếch tán thêm), và hành động nhanh khi là nạn nhân (cố định chứng cứ – yêu cầu gỡ – chọn chiến lược tố tụng phù hợp). Từ kinh nghiệm tranh tụng và xử lý khủng hoảng truyền thông, Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh khuyến nghị ưu tiên ngừng lan truyền rồi mới tính đến bồi thường để giảm thiểu tổn hại dây chuyền.

FAQ

1) Tôi chỉ bấm “chia sẻ” kèm emoji, có bị coi là xúc phạm?
Có thể, nếu hành vi của bạn góp phần lan truyền nội dung xúc phạm và thể hiện thái độ tán thành. Hãy ngừng chia sẻ, gỡ bài, và nếu cần hãy viết đính chính.

2) Bài viết xúc phạm ở nước ngoài nhưng ảnh hưởng tại Việt Nam thì sao?
Vẫn có thể xử lý khi hành vi gây hậu quả tại Việt Nam hoặc liên quan đến công dân/tổ chức Việt Nam. Cần chiến lược về thẩm quyền và thu thập chứng cứ.

3) Doanh nghiệp bị bôi nhọ thương hiệu nên chọn hướng nào trước?
Thực tế, nên yêu cầu gỡ – đính chính ngay, song song chuẩn bị hồ sơ tố giác và khởi kiện dân sự yêu cầu bồi thường, xin lỗi công khai. Luật sư 11 có thể hỗ trợ rà soát, định lượng thiệt hại truyền thông.

Kết luận

Hành vi chia sẻ bài viết xúc phạm tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn: có thể bị xem xét hình sự, hành chính và dân sự, đồng thời gây tổn hại lâu dài cho danh dự – nhân phẩm và uy tín xã hội. Cách làm đúng là không lan truyền, đính chính kịp thời, cố định chứng cứ và chọn chiến lược pháp lý phù hợp. Khi cần, hãy tìm đến Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh hoặc trực tiếp liên hệ Luật sư 11 để được hỗ trợ. Theo Luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc Công ty Luật sư 11, xử lý sớm và đúng quy trình luôn rẻ hơn so với khắc phục hậu quả muộn.