Nhiều người lầm tưởng mọi nội dung “18+” đều vi phạm hình sự. Thực tế, truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy chỉ hình thành khi hội đủ các dấu hiệu pháp lý nhất định. Nếu hiểu sai, bạn có thể vô tình đăng tải, chia sẻ, hoặc kinh doanh nội dung rủi ro pháp lý cao trên mạng xã hội, nền tảng video, cửa hàng in ấn – dẫn đến bị xử phạt nặng. Bài viết tóm lược các mấu chốt nhận diện, dựa trên Bộ luật Hình sự và kinh nghiệm thực tiễn từ Luật sư 11 – nhóm Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh.
Khung pháp lý ngắn gọn
Điểm xuất phát là Điều 326 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Điều luật này quy định tội danh, các hành vi bị cấm, khung hình phạt và các tình tiết định khung tăng nặng (như số lượng lớn, phạm tội có tổ chức, đối tượng là người dưới 18 tuổi…).
Dấu hiệu nhận diện hành vi: đọc nhanh – hiểu đúng
1) Hành vi “truyền bá” – không chỉ là phát tán công khai
“Truyền bá” được hiểu là phổ biến cho người khác biết các vật phẩm/ nội dung có tính chất đồi trụy. Không chỉ đăng công khai; các hành vi như làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ để phổ biến, hoặc “hành vi khác” như upload lên nền tảng, chuyển kênh chat/nhóm, cho thuê/mượn, cũng có thể bị xem là truyền bá nếu nhằm phổ biến cho người khác. Mấu chốt là mục đích phổ biến – nếu chỉ lưu giữ riêng tư mà không nhằm phổ biến thì chưa đủ cấu thành tội này.
2) Vật phẩm có “tính chất đồi trụy”
Vật phẩm có thể là sách, báo, tranh, ảnh, phim, nhạc, file số, ấn phẩm in hoặc định dạng khác. Dấu hiệu nhận diện nhóm này là nội dung kích dục, dung tục, ca ngợi lối sống trụy lạc, trái chuẩn mực đạo đức và thuần phong mỹ tục. Việc pháp luật mở rộng cụm “hành vi khác/ vật phẩm khác” giúp tránh bỏ lọt vi phạm trên môi trường số (upload, chia sẻ qua link, cloud, nhóm kín…).
3) Mục đích và phạm vi phổ biến
Cấu thành tội thường đòi hỏi hai yếu tố thực tế:
- Có mục đích phổ biến (ý chí hướng tới việc để người khác biết/tiếp cận).
- Phổ biến cho nhiều người hoặc vật phạm pháp có số lượng lớn; đây là những dấu hiệu khách quan thường được nhắc tới khi đánh giá tính nguy hiểm của hành vi.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Những nhánh tình huống thường gặp (và cách tự soi)
A) Chia sẻ link/clip “nóng” trong nhóm bạn – có phạm?
Nếu clip/ảnh thuộc loại đồi trụy và người gửi cố ý lan truyền (share cho nhiều người/nhóm, kêu gọi xem, ghim lại, phát tán tiếp), rủi ro hình sự xuất hiện. Trái lại, nhầm gửi, xóa ngay, không kêu gọi lan truyền, không có mục đích phổ biến thì chưa thỏa dấu hiệu cốt lõi của Điều 326 – nhưng vẫn có thể bị nhắc nhở hoặc xử lý hành chính, tuỳ mức độ. (Tình huống thực tế cần đánh giá chứng cứ: số người nhận, tần suất, lời kêu gọi, metadata file…)
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
B) Web/blog “18+” có chặn tuổi và kiểm duyệt – khác gì “đồi trụy”?
Phân biệt dựa vào bản chất thể hiện – mục đích phổ biến – cơ chế kiểm soát độ tuổi. Nội dung sức khoẻ sinh sản, giáo dục giới tính cho người trưởng thành, có xếp hạng, cảnh báo, chặn tuổi, không kích dục dung tục → khác hẳn hành vi truyền bá đồi trụy. Còn nếu cố ý kích dục, giật gân, dung tục, thiếu kiểm soát độ tuổi, thuật toán/SEO hướng tới đối tượng rộng (kể cả vị thành niên), rủi ro Điều 326 rất rõ. Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
C) Bán, cho thuê, in ấn ấn phẩm/USB “nội dung nóng”
Nếu tổ chức mô hình kinh doanh (website, kênh thuê/cho mượn, in sao, vận chuyển) các vật phẩm đồi trụy, đặc biệt quy mô lớn hoặc lặp lại nhiều lần, đây là biểu hiện điển hình của truyền bá. Khi có thêm yếu tố trẻ vị thành niên bị tác động, hoặc thu lợi bất chính lớn, thường sẽ rơi vào khung nặng. (Cơ quan tố tụng sẽ xem số lượng vật phẩm, doanh thu, quy mô phát tán, vai trò từng người.)
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
Hình phạt: mốc tham khảo để tự lượng rủi ro
Theo Điều 326, tuỳ mức độ, người vi phạm có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ, hoặc phạt tù; khung tăng nặng áp dụng khi có các yếu tố như: phạm tội có tổ chức, số lượng lớn/rất lớn/đặc biệt lớn; đối tượng bị phổ biến là người dưới 18 tuổi; hoặc thu lợi bất chính. Doanh nghiệp/tổ chức còn có nguy cơ bị cấm kinh doanh một số ngành nghề. Khi vận hành trang web/kênh nội dung, cần đánh giá quy trình kiểm duyệt, cảnh báo độ tuổi, bộ quy tắc biên tập, cách xử lý khiếu nại để giảm thiểu rủi ro.
Cách hiểu đúng để tự bảo vệ trên môi trường số
- Kiểm soát ý định phổ biến: Nếu nội dung nhạy cảm, không phát tán. Không kêu gọi, không forward hàng loạt, không ghim/đặt lịch công khai.
- Kiểm soát đối tượng: Nếu vận hành nội dung “18+” hợp pháp (giáo dục, y khoa), phải có xếp loại, cảnh báo, chặn tuổi, bộ quy tắc cấm dung tục.
- Kiểm soát kênh & log: Lập nhật ký kiểm duyệt, lọc từ khoá cấm, chặn tự động, quy trình gỡ xuống nhanh khi phát hiện vi phạm.
- Đào tạo nội bộ: Người quản lý fandom, cộng đồng, group chat cần script phản hồi, quy trình report/gỡ vi phạm.
- Gặp sự cố: Gỡ ngay, khoá truy cập, lưu bằng chứng thao tác, liên hệ luật sư để đánh giá rủi ro theo từng tình huống.
Góc nhìn luật sư: mấu chốt “đủ – thiếu” dấu hiệu
Theo Luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc Công ty Luật sư 11, khi tiếp nhận hồ sơ mạng xã hội, tranh cãi thường nằm ở: (i) mục đích phổ biến có thật sự tồn tại không, (ii) phạm vi đã đủ “cho nhiều người” hay “số lượng lớn” chưa, (iii) nội dung có tính chất đồi trụy hay là nội dung người lớn hợp pháp được kiểm soát. Đánh giá không chỉ dựa vào bản thân file/clip mà còn xem hành vi kèm theo: đặt tiêu đề câu view, mô tả khiêu khích, gắn hashtag lôi kéo trẻ vị thành niên, lập group kín thu phí, luồng tiền, phân công vai trò.
Trong môi trường số, “hành vi khác” như re-up, mirror link, seed torrent, đưa lên nền tảng… đều có thể bị xem là truyền bá nếu có ý chí phổ biến và đạt ngưỡng nguy hiểm cho xã hội. Lời khuyên thực tế là thiết lập trước bộ quy chuẩn biên tập và log kiểm duyệt, thay vì chờ xảy ra sự cố mới xử lý.
FAQ – Hỏi nhanh đáp gọn
1) Chỉ lưu trên máy cá nhân có phạm tội không?
Nếu không nhằm phổ biến cho người khác, thường chưa cấu thành tội truyền bá (nhưng vẫn có thể là hành vi bị cấm theo quy định khác tuỳ loại nội dung). Tránh đồng bộ cloud công khai/ share link vô ý.
2) Share “một lần cho vui” có sao không?
Nếu thực chất là phổ biến (gửi vào nhiều nhóm, kêu gọi xem, gắn hashtag lôi kéo), rủi ro Điều 326 vẫn hiện hữu. Hãy ngừng phát tán, gỡ bỏ, và tham khảo ý kiến chuyên môn.
3) Nội dung giáo dục sức khoẻ giới tính có rủi ro Điều 326?
Không, nếu được biên tập chuẩn mực, không dung tục/ kích dục, có xếp hạng, cảnh báo và chặn tuổi. Đừng nhầm với truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy.
Kết luận
Nhận diện truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy không chỉ nhìn vào nội dung “nhạy cảm”, mà phải soi mục đích phổ biến, phạm vi ảnh hưởng, và bản chất dung tục/kích dục của vật phẩm. Tự bảo vệ bằng quy trình kiểm duyệt, kiểm soát đối tượng truy cập, và hành xử có trách nhiệm trên môi trường số. Khi có vướng mắc cụ thể, hãy liên hệ đội ngũ Luật sư 11 – Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh – để được đánh giá rủi ro theo hồ sơ, bằng chứng và bối cảnh thực tế.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
