Trong bối cảnh chuyển đổi số và giao dịch trực tuyến bùng nổ, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản đang trở thành chủ đề được quan tâm đặc biệt. Hành vi gian dối, tinh vi hơn, lan rộng từ mạng xã hội, ngân hàng số đến đầu tư, bất động sản… khiến nhiều người rơi vào bẫy. Bài viết này tổng hợp khung hình phạt cập nhật 2025 theo Điều 174 BLHS, phân tích quy trình tố tụng, các tình tiết tăng nặng–giảm nhẹ và hướng dẫn cách phòng ngừa. Theo luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc công ty Luật sư 11, việc hiểu đúng quy định giúp bạn bảo vệ tài sản, đồng thời xử lý hiệu quả khi trở thành nạn nhân.
1. Khái niệm và các hình thức phổ biến của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được hiểu là hành vi dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác. Đặc trưng của tội danh này là yếu tố “gian dối trước khi chiếm đoạt”, khiến nạn nhân tin nhầm và tự nguyện chuyển giao tài sản. Hình thức phạm tội ngày càng đa dạng: mạo danh cơ quan nhà nước, ngân hàng; chiêu trò “trúng thưởng”, “đầu tư siêu lợi nhuận”; sử dụng hợp đồng, chứng từ giả; lừa bán, chuyển nhượng tài sản không thuộc quyền sở hữu; lập “công ty ma” kêu gọi vốn rồi bỏ trốn… Luật sư uy tín Thành phố Hồ Chí Minh khuyến nghị người dân luôn xác minh chủ thể và điều kiện giao dịch trước khi chuyển tiền, ký giấy tờ.
1.1. Lừa đảo qua công nghệ và mạng xã hội
Nhóm hành vi này gồm giả mạo nhân viên ngân hàng, công an, tòa án gọi điện yêu cầu “xác minh tài khoản”; nhắn tin, email chứa link giả mạo thương hiệu; tạo fanpage, website “twin” để thu thập OTP, mật khẩu; mời gọi đầu tư coin/forex/NFT cam kết lãi khủng; “ship COD giả”, “bẫy hoàn tiền”, chiếm đoạt ví điện tử… Điểm chung là tạo niềm tin bằng dấu hiệu “chính chủ”: logo, tên miền gần giống, ảnh chụp giấy tờ; sau đó thúc ép quyết định nhanh bằng áp lực tâm lý (“tài khoản bị điều tra”, “cơ hội chỉ còn hôm nay”). Nhận diện: kiểm tra tên miền (HTTPS, chính tả), không cung cấp OTP/PIN, gọi lại tổng đài chính thức, tra cứu cảnh báo lừa đảo trên cổng thông tin, và kích hoạt xác thực đa lớp cho tài khoản.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
2. Khung hình phạt tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (cập nhật 2025) theo Điều 174 BLHS
Khung hình phạt của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được phân hóa theo giá trị chiếm đoạt, phương thức thực hiện và hậu quả gây ra. Mức xử lý trải từ phạt cải tạo không giam giữ, phạt tù có thời hạn đến phạt rất nghiêm khắc với trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Ngoài hình phạt chính, tòa án có thể áp dụng hình phạt bổ sung như phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ/cấm hành nghề, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản thu lợi bất chính. Theo Luật sư 11, khi xác định khung, cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá cả hành vi gian dối lẫn hậu quả thực tế, đồng thời xem xét vai trò từng đồng phạm nếu có tổ chức.
2.1. Khung cơ bản theo giá trị tài sản và hậu quả
– Trường hợp ít nghiêm trọng (giá trị nhỏ, chưa gây thiệt hại đáng kể): có thể áp dụng cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù có thời hạn ở mức thấp.
– Giá trị tài sản tăng dần sẽ kéo theo khung hình phạt tăng: từ mức 06 tháng–03 năm, 02–07 năm, 07–15 năm đến 12–20 năm tù đối với thiệt hại lớn, rất lớn, đặc biệt lớn.
– Trường hợp có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng (phạm tội có tổ chức, dùng thủ đoạn xảo quyệt, lợi dụng thiên tai, dịch bệnh, hoặc gây hậu quả đặc biệt lớn), mức hình phạt có thể áp dụng ở khung cao nhất của điều luật.
– Hình phạt bổ sung: phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề/công việc nhất định nhằm ngăn ngừa tái phạm.
Lưu ý: định lượng “lớn/rất lớn/đặc biệt lớn” được giải thích bởi pháp luật chuyên ngành và án lệ; cơ quan tố tụng căn cứ tổng thiệt hại, số nạn nhân, hậu quả kèm theo để định khung.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
2.2. Những yếu tố tác động đến việc xác định khung hình phạt hoặc xác định mức phạt trong khung hình phạt nhất định
Tăng nặng: phạm tội có tổ chức; dùng thủ đoạn tinh vi, công nghệ cao; tái phạm, tái phạm nguy hiểm; chiếm đoạt giá trị đặc biệt lớn; lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng người bị hại là người già, trẻ em, người hạn chế năng lực hành vi; gây rối loạn xã hội hoặc làm nhiều người mất kế sinh nhai.
Giảm nhẹ: tự thú, khai báo thành khẩn; tích cực khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại; phạm tội lần đầu, nhân thân tốt; bị xúi giục, ép buộc; hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn nhưng không nhằm trục lợi có hệ thống.
Việc lượng hình luôn căn cứ toàn diện: vai trò từng bị cáo (chủ mưu, thực hành, giúp sức), mức độ chuẩn bị, phương thức thủ đoạn, thái độ sau phạm tội. Theo luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc công ty Luật sư 11, bồi thường sớm, xin lỗi công khai và hợp tác điều tra thường giúp bị cáo được áp dụng mức án nhẹ hơn trong khung cho phép.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
3. Quy trình xử lý tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại cơ quan chức năng (từ tố giác đến xét xử)
Quy trình chuẩn bắt đầu khi cá nhân/tổ chức tố giác tội phạm hoặc cung cấp tin báo cho Công an/Viện kiểm sát. Cơ quan tiếp nhận ghi nhận, phân loại, tiến hành kiểm tra, xác minh nguồn tin theo thời hạn luật định. Khi có căn cứ ban đầu, cơ quan điều tra khởi tố vụ án, đồng thời áp dụng biện pháp tố tụng cần thiết: trưng cầu giám định chữ ký, dữ liệu điện tử; phong tỏa tài khoản; kê biên tài sản; thu giữ thiết bị, hóa đơn, hợp đồng, dữ liệu giao dịch. Sau khi khởi tố bị can, điều tra viên lấy lời khai nạn nhân, người liên quan; đối chất; thực nghiệm điều tra nếu cần.
Kết thúc điều tra, hồ sơ chuyển sang Viện kiểm sát đề nghị truy tố hoặc yêu cầu điều tra bổ sung. Khi cáo trạng được ban hành, tòa án thụ lý và xét xử công khai, đánh giá chứng cứ theo nguyên tắc tranh tụng, bảo đảm quyền bào chữa. Bản án tuyên ghi nhận trách nhiệm hình sự (mức phạt theo khung của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản) và nghĩa vụ dân sự (bồi thường, hoàn trả). Người bị hại có quyền yêu cầu biện pháp bảo đảm để ngăn tẩu tán tài sản trong suốt quá trình tố tụng. Trường hợp không đồng ý phán quyết sơ thẩm, các bên có quyền kháng cáo, kháng nghị theo luật.
3.1. Các bước người bị hại cần thực hiện ngay
-
Lập hồ sơ chứng cứ: sao lưu tin nhắn, email, lịch sử chuyển khoản, màn hình giao dịch; lưu URL, ID tài khoản; lập danh sách nhân chứng.
-
Tố giác kịp thời: nộp đơn tại Công an nơi xảy ra hành vi hoặc nơi cư trú; có thể nộp trực tuyến nếu địa phương hỗ trợ.
-
Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp: phong tỏa tài khoản, tạm giữ phương tiện, ngăn chặn xuất cảnh khi có dấu hiệu bỏ trốn/tẩu tán tài sản.
-
Yêu cầu bồi thường dân sự: kê khai thiệt hại trực tiếp, chi phí hợp lý để đòi lại tài sản.
-
Mời luật sư: hỗ trợ chiến lược chứng cứ, đại diện làm việc, bảo vệ quyền lợi tại tòa. Theo Luật sư 11, mốc “vàng” là 24–72 giờ đầu để phong tỏa dòng tiền.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
4. Cách phòng ngừa và bảo vệ bản thân khỏi tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Phòng ngừa hiệu quả dựa trên ba trụ cột: nhận diện rủi ro – kiểm chứng thông tin – kiểm soát giao dịch.
– Nhận diện rủi ro: cảnh giác trước lời mời “lợi nhuận cam kết”, “phí/thuế để nhận thưởng”, “tạm khóa tài khoản để điều tra”. Kiểm tra chính tả, tên miền; cảnh báo khi được yêu cầu cung cấp OTP, mã kích hoạt, khóa bảo mật.
– Kiểm chứng thông tin: gọi lại số tổng đài chính thức in sau thẻ/website; dùng công cụ tra cứu doanh nghiệp, đất đai; kiểm chứng giấy tờ gốc, đối chiếu sổ đỏ tại Văn phòng đăng ký đất đai.
– Kiểm soát giao dịch: đặt hạn mức chuyển tiền; bật xác thực 2 lớp cho ngân hàng, ví; dùng thiết bị riêng cho ngân hàng số; tách tài khoản “nhận–chi–đầu tư”. Với giao dịch bất động sản/đầu tư, yêu cầu kí quỹ, công chứng, phong tỏa đến khi hoàn tất điều kiện; không chuyển tiền qua trung gian không rõ danh tính.
– Văn hóa báo tin: chia sẻ cảnh báo trong gia đình, cơ quan; báo ngay cơ quan chức năng và ngân hàng để “chặn sớm”. Theo luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc công ty Luật sư 11, đầu tư vào tri thức an toàn số rẻ hơn nhiều so với chi phí xử lý hậu quả.
5. FAQ – Câu hỏi thường gặp về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
5.1. Giá trị tài sản bao nhiêu thì bị xử lý hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản?
Pháp luật không chỉ xét “con số” mà còn xét thủ đoạn gian dối và hậu quả. Nếu giá trị chưa cao nhưng có tình tiết đủ cấu thành, người phạm tội vẫn có thể bị xử lý theo tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản ở khung thấp; khi giá trị tăng, khung hình phạt tăng tương ứng. Ngoài ra, hành vi tổ chức, tinh vi, gây ảnh hưởng nhiều người có thể đẩy vụ án vào khung nặng. Bạn nên lưu giữ đầy đủ chứng cứ, đề nghị phong tỏa tài khoản để tối đa hóa cơ hội thu hồi tài sản và buộc người phạm tội bồi thường.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
5.2. Tôi đã chuyển tiền nhầm do bị dụ bấm link giả, có đòi lại được không?
Khả năng thu hồi phụ thuộc tốc độ báo tin và khả năng truy vết dòng tiền. Hãy lập tức gọi ngân hàng yêu cầu phong tỏa giao dịch, nộp đơn tố giác kèm chứng cứ (sao kê, ảnh màn hình, URL, tài khoản nhận). Cơ quan điều tra có thể phối hợp ngân hàng để đóng băng tiền khi còn trong hệ thống. Nếu đối tượng đã “rửa” qua nhiều ví/tài khoản, việc thu hồi khó hơn nhưng vẫn có thể xác định trách nhiệm dân sự trong vụ án tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản để buộc hoàn trả, bồi thường. Mời luật sư sớm giúp bạn chọn chiến lược tố tụng phù hợp.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
5.3. Khi nào nên mời luật sư trong vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản?
Ngay khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo: luật sư giúp định hướng chứng cứ, soạn đơn tố giác chuẩn pháp lý, đề xuất biện pháp khẩn cấp (phong tỏa, kê biên), đại diện làm việc với điều tra viên, ngân hàng và nhà mạng. Ở giai đoạn xét xử, luật sư bảo vệ quyền lợi dân sự, yêu cầu bồi thường toàn bộ thiệt hại, chi phí hợp lý và lãi phát sinh. Theo Luật sư 11, mốc “giờ vàng” là càng sớm càng tốt để giảm nguy cơ tẩu tán và tăng cơ hội thu hồi tài sản, đồng thời tối ưu hóa kết quả xử lý theo đúng khung của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
6. Kết luận – Thông tin liên hệ
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi bị xử lý nghiêm khắc với khung hình phạt tăng dần theo giá trị thiệt hại, phương thức thủ đoạn và hậu quả. Hiểu đúng quy định, nắm vững quy trình tố tụng, chủ động phòng ngừa và hành động nhanh khi bị hại sẽ quyết định hiệu quả thu hồi tài sản và bảo vệ quyền lợi của bạn. Nếu cần đánh giá hồ sơ, chiến lược chứng cứ hay đại diện tố tụng, hãy liên hệ Luật sư 11 – đội ngũ của luật sư Nguyễn Thành Huân luôn sẵn sàng đồng hành.
Liên hệ với Luật sư 11 qua hotline để được tư vấn – 0979800000 – Zalo
